W polityce obowiązuje stara, brutalna zasada: najbardziej wiarygodne są te pogłoski, którym wszyscy najgorliwiej zaprzeczają. Jeśli więc w Prawie i Sprawiedliwości z taką determinacją dementuje się plotki o rozłamie, to znaczy, że coś jest na rzeczy. Im głośniejsze „absolutnie nie”, tym większe prawdopodobieństwo, że problem istnieje – choć nikt nie chce jeszcze nazwać go po imieniu.
Gdy Piotr Müller został zapytany, czy były premier Mateusz Morawiecki planuje założenie własnej partii, odpowiedział stanowczo: „nie, absolutnie nie”. I dodał niemal manifestacyjnie: „My jesteśmy Prawem i Sprawiedliwością. To jest moja partia, to jest partia Mateusza Morawieckiego, to jest partia wszystkich posłów”. W normalnych warunkach taka deklaracja nie wymagałaby powtórzeń. W PiS powtarza się ją jednak z uporem, który sam w sobie budzi podejrzenia.
Bo skoro nikt nie myśli o odejściu, to dlaczego temat w ogóle wraca? Dlaczego krąży po korytarzach Sejmu, w mediach i w rozmowach „nieoficjalnych”? Müller próbuje nadać tym pogłoskom zewnętrzne pochodzenie, sugerując, że to efekt działań przeciwników PiS albo politycznych rywali wewnątrz obozu. „Być może niektórzy by chcieli bardzo nas wypchnąć z tej partii, dlatego takie opowieści gdzieś krążą” – tłumaczył. To klasyczna narracja oblężonej twierdzy: my jesteśmy jednością, to oni chcą nas skłócić.
Problem w tym, że ta opowieść coraz słabiej przystaje do rzeczywistości. PiS od miesięcy żyje w stanie permanentnego napięcia frakcyjnego. Spotkania, które miały „zażegnywać konflikty”, kończą się demonstracyjnymi nieobecnościami. Publiczne wypowiedzi polityków tej samej partii brzmią jak głosy z konkurencyjnych obozów. A w tle nieustannie powraca pytanie o przyszłość Morawieckiego – nie jako symbolu minionej władzy, lecz jako potencjalnego lidera alternatywnego projektu.
Müller idzie dalej w dementowaniu: zaprzecza także wersji, wedle której to Morawiecki miałby być „wypychany” z PiS. „Nie, absolutnie nie damy się wypchnąć” – zapewnia. To zdanie jest jednak dwuznaczne. Po pierwsze dlatego, że mówi o „nas”, a więc o wyraźnie wyodrębnionej grupie. Po drugie dlatego, że sugeruje istnienie kogoś, kto mógłby próbować to wypychanie realizować. W partii, która przez lata była zarządzana centralnie i bezdyskusyjnie, taka retoryka jest nowością – i sygnałem erozji.
Ciekawa jest też ironia, po którą sięga Müller, gdy mówi: „Ci, którzy kiedyś sami wychodzili nawet kilkukrotnie z Prawa i Sprawiedliwości, dzisiaj próbują w tego typu opowieści nas ubierać. To nawet dość zabawne”. Śmiech w tym kontekście brzmi jednak nerwowo. Bo historia PiS pokazuje jasno: rozłamy, powroty i wyrzucenia były w tej partii normą, a nie wyjątkiem. Różnica polega na tym, że dawniej kontrolował je jeden ośrodek decyzyjny.
Dziś ten ośrodek traci sterowność. Jarosław Kaczyński wciąż pozostaje formalnym liderem, ale jego zdolność do zamykania sporów wydaje się coraz bardziej iluzoryczna. Skoro więc pojawiają się plotki o nowej partii Morawieckiego, a odpowiedzią jest kategoryczne zaprzeczanie, to warto przypomnieć inną zasadę polityki: nikt nie dementuje czegoś, co nie ma żadnego znaczenia.
Być może Morawiecki rzeczywiście nie planuje dziś secesji. Być może nie ma gotowego projektu ani struktur. Ale sama obecność tych pogłosek świadczy o czymś ważniejszym: PiS przestał być oczywistym politycznym domem dla wszystkich swoich liderów. A gdy partia musi publicznie przekonywać, że „to jest nasza partia”, to znaczy, że poczucie wspólnoty już dawno przestało być oczywiste.
Dlatego warto wierzyć nie tyle w same pogłoski, ile w ich uporczywe dementowanie. Ono mówi najwięcej.
