Jeszcze wczoraj widzieli w nim szansę na przetrwanie i odświeżenie wizerunku. Dziś partyjne elity PiS zaczynają rozumieć, że popierając Karola Nawrockiego, podpisały własny polityczny wyrok. Bo jego sukces nie oznacza reformy partii, lecz bezwzględne rozliczenie tych, którzy przez lata trzymali ją w żelaznym uścisku.
Partyjne elity Prawo i Sprawiedliwość traktowały Karola Nawrockiego jak bezpieczną inwestycję. Człowieka z zewnątrz, który może poszerzyć elektorat, odświeżyć wizerunek i – co najważniejsze – nie zagrozi realnym układom władzy wewnątrz partii. Dziś coraz więcej z nich pluje sobie w brodę. Bo dociera do nich brutalna prawda: ewentualny sukces Nawrockiego w polskiej polityce oznacza nie korektę kursu PiS, lecz koniec ich własnych karier.
Mechanizm tego błędu był prosty i aż nazbyt znajomy. Elity PiS, od lat funkcjonujące w logice lojalności wobec prezesa i wzajemnych zależności, uznały, że kontrolują proces „wynoszenia” nowej twarzy. W ich wyobrażeniu Nawrocki miał być figurą reprezentacyjną: atrakcyjną medialnie, ideowo twardą, ale politycznie zależną. Kimś, kogo można w razie potrzeby przywołać do porządku. Tymczasem Nawrocki okazał się graczem o ambicjach znacznie większych, niż zakładali jego sponsorzy.
Dla partyjnych baronów to scenariusz najgorszy z możliwych. Ich pozycja zbudowana jest na długim trwaniu, lokalnych układach, kontroli list wyborczych i dostępie do partyjnych zasobów. Sukces Nawrockiego – rozumiany jako realne przejęcie przywództwa nad szeroko pojętą prawicą – wymagałby brutalnego zerwania z tym modelem. Nowy lider nie może pozwolić sobie na starych graczy, którzy pamiętają zbyt wiele i mają zbyt silne zaplecze. Musiałby ich usunąć, zmarginalizować albo symbolicznie „wysłać na polityczną emeryturę”.
W tym sensie elity PiS same podcięły gałąź, na której siedzą. Popierając Nawrockiego, legitymizowały narrację o „nowym otwarciu”, nie zauważając, że każde prawdziwe nowe otwarcie zaczyna się od czystki. Nawrocki nie ukrywa, że interesuje go kontrola nad całą polską prawicą, a nie administrowanie skostniałą strukturą jednej partii. Dla dawnych decydentów PiS to wyrok – nawet jeśli jeszcze nieoficjalny.
Nie oznacza to jednak, że Nawrocki jest alternatywą, która zasługuje na bezkrytyczne poparcie. Jego projekt polityczny jest w istocie równie cyniczny jak strategia elit PiS, które wyniosły go na scenę. Różnica polega jedynie na kierunku ostrza. Nawrocki krytykuje partyjne układy, ale nie dlatego, że chce bardziej demokratycznej prawicy, lecz dlatego, że chce mieć je pod własną kontrolą. To nie rewolucja wartości, lecz zmiana beneficjentów.
W tle tej rozgrywki wciąż obecny jest Jarosław Kaczyński, którego cień paraliżuje zarówno starych działaczy, jak i nowych pretendentów. Elity PiS przez lata nauczyły się funkcjonować w systemie jednowładztwa, a dziś są zaskoczone, że ktoś chce ten system przejąć, a nie konserwować. Nawrocki jest dzieckiem tej logiki – tyle że wyciąga z niej wnioski bardziej konsekwentne niż jego patroni.
Efekt jest taki, że PiS znalazło się w pułapce własnych decyzji. Elity wiedzą już, że Nawrocki nie będzie ich „twarzą”, lecz potencjalnym grabarzem. On sam zaś pokazuje, że jego ambicja nie zna sentymentów. Jeśli jego gwiazda będzie wschodzić, polegną ci, którzy pomogli mu wejść na scenę. A to czyni z obecnego sojuszu nie strategiczne partnerstwo, lecz polityczną pomyłkę, której koszt PiS dopiero zaczyna rozumieć.
