Wystąpienie prezydenta Karola Nawrockiego podczas XI Europejskiego Kongresu Samorządów w Mikołajkach miało być – jak można sądzić – głosem troski o Polaków przebywających na Bliskim Wschodzie. Zamiast tego otrzymaliśmy pokaz politycznej dezynwoltury i aroganckiego tonu wobec rządu, który w sytuacji kryzysowej powinien być partnerem, a nie chłopcem do bicia.
Prezydent zaapelował do gabinetu Donalda Tuska, aby „trochę bardziej zabrał się do pracy w pomocy polskim turystom i mieszkańcom Zatoki Perskiej”. Brzmi to efektownie, ale czy odpowiedzialnie? W czasie międzynarodowego napięcia, wywołanego amerykańsko-izraelskim atakiem na Iran, słowa głowy państwa powinny ważyć więcej niż doraźna polityczna korzyść. Tymczasem ton wypowiedzi Nawrockiego sugerował raczej kampanijną uszczypliwość niż realną chęć współpracy.
„Od tego jest MSZ, żeby teraz pokazał swoją efektywność. Doskonale minister spraw zagranicznych, ale także rzecznik MSZ radzą sobie z walką z polskim prezydentem i z polityką twitterową, a dzisiaj jest moment sprawdzam. Więc do pracy” – mówił prezydent. Trudno nie odczytać tych słów jako przytyku wobec szefa dyplomacji. W sytuacji, gdy stawką jest bezpieczeństwo obywateli, publiczne rozliczanie rządu w formule „moment sprawdzam” brzmi nie jak konstruktywna presja, lecz jak próba upokorzenia politycznego rywala.
Nawrocki przekonywał również, że „z całą pewnością nie powinniśmy zostawić Polaków samych w rejonie Zatoki Perskiej” oraz że „tego żądam od rządu”. Słowo „żądam” w ustach prezydenta, który współtworzy władzę wykonawczą i powinien współdziałać z Radą Ministrów, wybrzmiewa szczególnie mocno. To język ultimatum, nie dialogu. Zamiast zaproponować konkretne rozwiązania czy poinformować o koordynacji działań między Pałacem Prezydenckim a rządem, otrzymaliśmy publiczną reprymendę.
Oczywiście, prezydent ma prawo – a nawet obowiązek – upominać się o bezpieczeństwo obywateli. Jednak forma ma znaczenie. Gdy Nawrocki mówi, że „od rana zasypuje, także Kancelarię Prezydenta, fala niezrozumienia Polaków przebywających w regionie Zatoki Perskiej, w ZEA”, powinien przede wszystkim uspokajać nastroje i pokazywać, że instytucje państwa działają wspólnie. Tymczasem wybrał narrację, w której rząd jawi się jako spóźniony i nieefektywny.
Co więcej, w tej samej rozmowie prezydent odnosił się szeroko do geopolityki. Podkreślał, że wierzy w działania „naszych najważniejszych sojuszników, czyli Stanów Zjednoczonych”, wskazywał na decyzje Donald Trump oraz mówił o Iranie jako reżimie wspierającym Federacja Rosyjska. Te deklaracje pokazują, że Nawrocki potrafi patrzeć na sytuację w szerszym kontekście strategicznym. Tym bardziej zaskakuje, że w sprawach krajowych wybiera ton konfrontacyjny.
Prezydent przypomniał również „czasy 2023 roku”, kiedy – jak mówił – „państwo polskie wywiązywało się ze swoich zobowiązań wobec Polaków” w trakcie kryzysu w Izraelu. To czytelna sugestia, że obecny rząd nie dorównuje poprzednikom. Jednak takie porównania, wygłaszane bez przedstawienia pełnych danych o aktualnych działaniach operacyjnych, mają raczej charakter politycznej szpili niż rzetelnej oceny.
Arogancja w polityce często objawia się nie w podniesionym głosie, lecz w przekonaniu o własnej wyłącznej racji. W wystąpieniu Nawrockiego zabrakło słów o współpracy, konsultacjach, wspólnym sztabie kryzysowym. Zabrzmiało natomiast „weźcie się do pracy” – jakby rząd był biernym obserwatorem wydarzeń. Tymczasem opinia publiczna oczekuje dziś od najważniejszych osób w państwie jednego: jedności przekazu i koordynacji działań.
W sytuacji międzynarodowego kryzysu prezydent powinien być moderatorem i gwarantem stabilności. Publiczne strofowanie rządu może przynieść doraźne polityczne punkty, ale osłabia wizerunek państwa jako spójnego podmiotu. Jeśli głowa państwa chce realnie pomóc Polakom przebywającym w regionie, powinna przede wszystkim pokazać, że potrafi współdziałać, a nie tylko „żądać”.
Dojrzałe przywództwo polega na tym, by w chwilach próby tonować spory, a nie je zaostrzać. W Mikołajkach tego po prostu zabrakło.
