W sprawach bezpieczeństwa państwa potrzeba powagi, rozsądku i zdolności do współpracy. Niestety w ostatnich tygodniach obserwujemy coś zupełnie odwrotnego. Prezydent Karol Nawrocki postanowił urządzić polityczny spektakl wokół programu SAFE, choć w praktyce jego gesty niewiele zmieniają. Gdy rząd i europejscy partnerzy pracują nad realnym wzmocnieniem obronności, Pałac Prezydencki zajmuje się demonstracyjnym „nadymaniem się”.
Na szczęście w tej sprawie głos rozsądku płynie z polskiej dyplomacji. Minister spraw zagranicznych Radosław Sikorski jasno powiedział, że Polska i tak będzie uczestniczyć w europejskim mechanizmie wsparcia obronności. „Polska SAFE przyjmie” – oświadczył szef MSZ podczas sobotniej konferencji prasowej. I trudno o bardziej klarowną deklarację.
Program SAFE to unijny instrument finansowania inwestycji w bezpieczeństwo i obronność. W praktyce oznacza możliwość pozyskania środków na modernizację armii, rozwój infrastruktury wojskowej czy zwiększenie zdolności obronnych państw członkowskich. W czasach wojny za wschodnią granicą Polski takie mechanizmy nie są luksusem – są koniecznością.
Sikorski nie pozostawił wątpliwości także co do tempa działania. Jak podkreślił, pierwszych przelewów z Brukseli można spodziewać się już w ciągu kilku tygodni. „Ustawa, którą – mamy nadzieję – prezydent podpisze, nie jest ustawą o przyjęciu SAFE. SAFE, wzmocnienie polskiej obronności to był priorytet polskiej prezydencji i Polska SAFE przyjmie” – powiedział minister.
Warto zatrzymać się przy tej wypowiedzi. Sikorski przypomniał rzecz kluczową: ustawa, nad którą trwa spór, nie dotyczy samego przystąpienia do programu. Jej celem jest stworzenie mechanizmów kontrolnych i – jak wskazywał minister – „tarczy antykorupcyjnej”, która ma zapewnić przejrzyste wykorzystanie środków. Krótko mówiąc: chodzi o to, by pieniądze na bezpieczeństwo były wydawane uczciwie i efektywnie.
Trudno uznać to za kontrowersyjny pomysł.
Mimo to prezydent Karol Nawrocki postanowił zbudować wokół tej sprawy polityczne napięcie. Wspólnie z prezesem Narodowego Banku Polskiego Adamem Glapińskim zapowiedział projekt nazwany „Polski SAFE 0 proc.”. Ma on być rzekomo alternatywą dla europejskiego programu.
Problem polega na tym, że ta „alternatywa” brzmi bardziej jak hasło konferencyjne niż realna strategia. Europa uruchamia konkretny mechanizm finansowy, a w odpowiedzi słyszymy pomysł, który dopiero miałby zostać wymyślony. W efekcie powstaje wrażenie, że Pałac Prezydencki próbuje przede wszystkim zaznaczyć polityczną odrębność od rządu – nawet kosztem wprowadzania niepotrzebnego zamieszania w sprawie bezpieczeństwa państwa.
To właśnie dlatego reakcja Sikorskiego jest tak ważna. Minister spokojnie i rzeczowo przypomniał, że Polska nie może pozwolić sobie na polityczne gesty w sprawach strategicznych. Co więcej, program SAFE ma służyć nie tylko modernizacji armii. Jak tłumaczył szef polskiej dyplomacji, środki mogą zostać przeznaczone także na inne kluczowe obszary bezpieczeństwa.
Chodzi między innymi o wzmocnienie Straży Granicznej, ochronę ludności cywilnej czy poprawę mobilności wojskowej. W praktyce oznacza to inwestycje w drogi, infrastrukturę i systemy, które w sytuacji kryzysowej pozwalają szybko przerzucać wojsko i sprzęt. To nie jest abstrakcyjna polityka europejska. To konkretne pieniądze na konkretne bezpieczeństwo.
Dlatego polityczne „nadymanie się” w tej sprawie naprawdę nie ma większego sensu. Polska potrzebuje dziś współpracy z partnerami z Unii Europejskiej, a nie demonstracyjnego dystansu wobec wspólnych inicjatyw.
Karol Nawrocki ma czas do 20 marca, by zdecydować, czy podpisze ustawę. Ostatecznie jednak spór o SAFE nie jest sporem o prestiż prezydenta czy rządu. Jest sporem o to, czy Polska chce realnie wzmacniać swoje bezpieczeństwo, czy raczej prowadzić polityczne przedstawienia.
Słowa Sikorskiego przypominają o czymś oczywistym: bezpieczeństwo państwa nie jest sceną do symbolicznych gestów. To obszar, w którym liczą się decyzje, pieniądze i współpraca.
Reszta to tylko polityczne nadymanie balonu, który prędzej czy później i tak musi pęknąć.
