Debata o finansowaniu polskiej armii powinna być jedną z najpoważniejszych rozmów w polskiej polityce. Chodzi przecież o bezpieczeństwo państwa, modernizację wojska i miliardy złotych, które będą wydawane przez kolejne lata. Niestety część polityków Prawa i Sprawiedliwości zamiast rzeczowej dyskusji wybiera coś zupełnie innego – insynuacje, sugestie o „niemieckich poleceniach” i opowieści o spiskach Brukseli.
Najlepszym przykładem tej strategii jest ostatnia wypowiedź Beaty Szydło. Była premier, dziś europosłanka PiS, postanowiła przekonywać, że za europejskim programem SAFE stoi w gruncie rzeczy polityczna intryga. „Donald Tusk od bardzo dawna wykonuje wszystkie polecenia i dyrektywy, które płyną z Berlina i Brukseli” – stwierdziła w rozmowie na antenie telewizji wPolsce24.
To zdanie jest modelowym przykładem politycznej insynuacji. Nie ma w nim żadnych konkretnych faktów ani argumentów dotyczących samego programu SAFE. Jest natomiast stara, dobrze znana narracja PiS: jeśli coś ma związek z Unią Europejską, to musi być elementem jakiejś zagranicznej presji na Polskę.
Szydło poszła jednak jeszcze dalej, sugerując, że premier realizuje projekt Ursuli von der Leyen. „Donald Tusk realizuje przede wszystkim projekt, który w Komisji Europejskiej forsowała Ursula von der Leyen” – powiedziała. A chwilę później dorzuciła jeszcze bardziej sugestywne porównanie: „Teraz kierowniczką, której słucha, jest Ursula von der Leyen”.
To już nie jest krytyka polityczna. To próba stworzenia obrazu, w którym polski premier działa jak wykonawca poleceń z zagranicy. Problem polega na tym, że taka narracja nie ma wiele wspólnego z rzeczywistością europejskiej polityki.
Program SAFE jest wspólną inicjatywą państw Unii Europejskiej dotyczącą finansowania inwestycji obronnych. Nie jest żadnym „projektem jednej osoby”, który ktoś narzuca państwom członkowskim. Każde państwo podejmuje decyzję samodzielnie. Ale dla PiS fakty nie są najważniejsze. Najważniejsza jest polityczna opowieść.
Szydło przekonywała też, że inne państwa mają rzekomo wątpliwości wobec programu. „Coraz więcej państw członkowskich ma wątpliwości. Parlament Europejski również” – mówiła. Brzmi poważnie, ale znów nie padły żadne konkretne przykłady ani dane. Zamiast tego pojawia się kolejny element retorycznej układanki: wzbudzić wrażenie, że Europa sama zaczyna dostrzegać problem, który wcześniej wskazywało PiS.
Była premier przyznała jednocześnie coś, co jest w tej dyskusji oczywiste: Polska potrzebuje większych nakładów na zbrojenia. „Nikt nie dyskutuje z tym, że Polska musi mieć zwiększone fundusze na zbrojenia” – powiedziała.
I właśnie dlatego cała ta retoryczna ofensywa wygląda tak paradoksalnie. Skoro wszyscy zgadzają się, że armia potrzebuje pieniędzy, to logiczną drogą powinna być poważna dyskusja o tym, jakie źródła finansowania są najlepsze.
Zamiast tego PiS proponuje debatę opartą na emocjach i podejrzeniach. Sugeruje się, że program SAFE jest „przysługą dla innych”, że Polska może zostać wciągnięta w niekorzystny mechanizm, że za wszystkim stoi polityczny nacisk z Berlina lub Brukseli. Problem w tym, że tego typu narracja zastępuje argumenty.
To zresztą nie pierwszy raz, gdy politycy PiS uciekają w podobną retorykę. Kiedy brakuje konkretnych kontrpropozycji albo twardych danych, pojawiają się wielkie słowa o „dyrektywach z Berlina”, „ambicjach Tuska” czy „zobowiązaniach wobec Brukseli”. Szydło mówiła na przykład, że premier powinien „odłożyć na bok swoje ambicje, zobowiązania wobec Brukseli i jakieś polityczne kalkulacje”.
To kolejny przykład sugestii, która brzmi efektownie, ale niewiele wyjaśnia. Nie dowiadujemy się z niej nic o realnych parametrach programu SAFE, o kosztach, korzyściach czy alternatywach. I właśnie w tym tkwi sedno problemu. PiS w sprawie SAFE nie prowadzi dziś poważnej dyskusji o bezpieczeństwie Polski. Zamiast tego proponuje retorykę podejrzeń i politycznych aluzji.
Można oczywiście krytykować europejskie mechanizmy finansowania, można wskazywać ich słabe strony, można proponować inne rozwiązania. Ale do tego potrzebne są argumenty.
Jeżeli zamiast nich pojawiają się opowieści o „kierowniczkach z Brukseli” i „poleceniach z Berlina”, trudno traktować taką debatę poważnie. Wtedy przestaje chodzić o bezpieczeństwo państwa, a zaczyna o kolejną odsłonę politycznej kampanii.
