Debata sejmowa o programie SAFE miała dotyczyć bezpieczeństwa państwa, modernizacji armii i sposobów finansowania zbrojeń w niebezpiecznych czasach. Zamiast tego znów dostaliśmy spektakl politycznej retoryki, w którym najgłośniejsze były groźby pozbawione realnej treści. Najlepszym przykładem był występ Przemysława Czarnka – kandydata PiS na premiera.
Z mównicy sejmowej Czarnek postanowił ostrzec nie tylko polski rząd, ale nawet przewodniczącą Komisji Europejskiej Ursulę von der Leyen. Brzmiało to dramatycznie, choć bardziej przypominało polityczny teatr niż poważną debatę o obronności. „Pożyczkę, której pani udzieli nielegalnie Tuskowi, będzie spłacał Donald Tusk. Polacy tego spłacać nie będą” – grzmiał z sejmowej mównicy.
To zdanie dobrze pokazuje styl polityki, jaki od lat uprawia część obozu PiS: dużo patosu, dużo groźnych deklaracji, a niewiele realnej treści. Bo jeśli przyjrzeć się tej wypowiedzi chłodno, trudno nie zauważyć, że jest ona całkowicie bezprzedmiotowa.
Po pierwsze dlatego, że państwo nie działa na zasadzie osobistych zobowiązań polityków. Pożyczki – czy to krajowe, czy międzynarodowe – zaciąga państwo, a nie premier jako osoba prywatna. Sugestia, że „Donald Tusk będzie spłacał pożyczkę”, brzmi efektownie na wiecu, ale w rzeczywistości jest po prostu absurdem.
Po drugie, groźby o „nielegalności” programu SAFE ignorują fakt, że rząd przygotował konkretne rozwiązania prawne pozwalające na realizację programu. Państwo ma instrumenty, by finansować modernizację armii – i z tych instrumentów korzysta. Właśnie dlatego dramatyczne ostrzeżenia Czarnka brzmią raczej jak polityczna frustracja niż jak poważna analiza prawna.
Poseł PiS próbował zbudować swoją argumentację, powołując się na konstytucję. „Jeśli Polska chce zaciągnąć zobowiązania o znacznej wielkości, to musi to zrobić umową międzynarodową, na którą zgodę musi wyrazić Sejm i musi ją ratyfikować pan prezydent” – mówił. Tyle że problem polega na czymś innym. Nie w tym, że rząd chce ominąć konstytucję, lecz w tym, że PiS próbuje stworzyć wrażenie konstytucyjnego kryzysu tam, gdzie go po prostu nie ma.
W rzeczywistości mamy do czynienia z klasycznym politycznym konfliktem: rząd chce szybko uruchomić środki na obronność, a opozycja próbuje to zablokować lub opóźnić. I zamiast uczciwie przyznać, że chodzi o spór polityczny, PiS próbuje ubrać go w dramatyczne hasła o „nielegalnych pożyczkach”.
Paradoks polega na tym, że to właśnie PiS przez lata budował swoją tożsamość na haśle silnej armii i bezpieczeństwa. Dziś jednak, gdy pojawia się konkretny program finansowania zbrojeń, partia reaguje głównie politycznymi groźbami.
Czarnek w swoim wystąpieniu wzywał także do procedowania alternatywnego projektu. „Żądamy od pana Czarzastego natychmiastowego procedowania polskiego SAFE, po to, żeby Polska mogła zakupić broń, która jest konieczna do obrony przed ruskimi” – powiedział.
Problem polega na tym, że taka retoryka rozmija się z rzeczywistością. Program SAFE właśnie ma umożliwić szybkie finansowanie zakupów zbrojeniowych. Zamiast więc blokować mechanizm, który pozwala modernizować armię, rozsądniejszym rozwiązaniem byłoby jego wykorzystanie.
W tym sensie działania rządu Donalda Tuska są po prostu pragmatyczne. W obliczu wojny za wschodnią granicą państwo musi działać szybko i skutecznie. Nie ma czasu na wielomiesięczne polityczne przepychanki ani na budowanie alternatywnych projektów, które istnieją głównie na papierze.
Dlatego właśnie cała scena z sejmowej mównicy mówi więcej o stanie dzisiejszej opozycji niż o programie SAFE. Przemysław Czarnek miał pokazać twardość i determinację. W praktyce pokazał przede wszystkim bezradność polityczną. Bo najłatwiej jest krzyczeć o nielegalności i straszyć przeciwników politycznych. Znacznie trudniej jest zaproponować rozwiązanie, które naprawdę zwiększa bezpieczeństwo państwa.
Rząd Tuska – niezależnie od politycznych sporów – próbuje takie rozwiązania wprowadzać. A groźby Czarnka pozostają tym, czym w istocie są: politycznym hałasem, który nie zmienia rzeczywistości.
