W najnowszych wypowiedziach Jarosława Kaczyńskiego wybrzmiewa coś więcej niż tylko polityczna kalkulacja – wybrzmiewa głęboki rozdźwięk między kierownictwem Prawa i Sprawiedliwości a realnymi nastrojami społecznymi. Decyzja o forsowaniu Przemysława Czarnka jako kandydata na premiera jest tego kolejnym, bardzo wyraźnym dowodem.
Sam prezes PiS przyznał zresztą, że sytuacja jego formacji nie jest stabilna. „Okazało się, że pozycja prezydenta jest bardzo mocna, natomiast my zaczynamy spadać i zaczyna następować proces […] pożerania naszego elektoratu przez Konfederację” – mówił w jednym z wywiadów. To niezwykle istotne wyznanie. Pokazuje ono, że nawet w partyjnych analizach dostrzegany jest odpływ wyborców w prawo, w stronę ugrupowań bardziej radykalnych i antysystemowych.
Problem polega jednak na tym, że odpowiedź Kaczyńskiego na tę diagnozę wydaje się całkowicie chybiona. Zamiast próby poszerzenia elektoratu, złagodzenia przekazu czy odbudowy wiarygodności w centrum, PiS idzie jeszcze bardziej w stronę twardej, ideologicznej retoryki. Symbolem tej strategii jest właśnie kandydatura Czarnka.
Kaczyński przekonuje, że „maszynista się naprawdę sprawdza”, powołując się na bliżej nieokreślone analizy, które mają dowodzić, że „cele operacji są już realizowane na poziomie zaawansowania […] zdecydowanie zadowalającym”. Tego rodzaju język – technokratyczny, oderwany od społecznych emocji – brzmi jednak jak zaklinanie rzeczywistości. Bo jeśli rzeczywiście wszystko działa tak dobrze, to dlaczego poparcie spada?
W tym miejscu ujawnia się zasadniczy problem: kierownictwo PiS zdaje się wierzyć bardziej własnym analizom niż temu, co widać gołym okiem. A gołym okiem widać zmęczenie wyborców konfliktem, radykalizmem i polityką opartą na ciągłej mobilizacji przeciwko „wrogom”. Widać też rosnącą konkurencję na prawicy, która przejmuje część elektoratu właśnie dlatego, że jest bardziej wyrazista i mniej obciążona odpowiedzialnością za rządzenie.
Kaczyński przyznaje, że „ta prosta metoda zapobieżenia okazała się niemożliwa, więc przyjęliśmy inną i wydaje się, że działa”. To zdanie brzmi jak deklaracja wiary, nie jak opis rzeczywistości. Bo trudno uznać za skuteczną strategię, która zamiast zatrzymać odpływ wyborców, może go jeszcze przyspieszyć.
Jeszcze bardziej znamienna jest kulisa wyboru Czarnka. Jak mówi prezes, „tym razem w gruncie rzeczy było tylko jedno nazwisko”. To pokazuje nie tyle siłę tej kandydatury, co raczej ograniczenie wewnętrznej debaty w partii. Brak realnej konkurencji oznacza brak refleksji – a bez refleksji trudno o trafne decyzje.
Jednocześnie Kaczyński przyznaje, że Mateusz Morawiecki – mimo „niepodważalnych zasług” – jest „zupełnie nie do przyjęcia” dla prawej strony elektoratu. To kolejny dowód na to, jak bardzo PiS znalazło się w pułapce własnej narracji. Z jednej strony partia potrzebuje polityków zdolnych przyciągać centrum, z drugiej – boi się reakcji najbardziej radykalnych wyborców. Efekt? Wybór, który nie rozwiązuje żadnego z tych problemów.
Forsowanie Czarnka jest więc nie tylko decyzją personalną, ale symbolem szerszego zjawiska: zamknięcia się w bańce, w której własne przekonania i analizy zastępują realny kontakt ze społeczeństwem. To strategia, która może krótkoterminowo mobilizować najtwardszy elektorat, ale długoterminowo prowadzi do marginalizacji.
Jeśli PiS rzeczywiście traci wyborców na rzecz Konfederacji, to odpowiedzią nie jest kopiowanie jej stylu, lecz znalezienie własnej propozycji. Tymczasem Kaczyński zdaje się iść dokładnie w przeciwnym kierunku. I właśnie dlatego jego ostatnie decyzje można odczytywać jako dowód, że po raz kolejny nie rozumie on nastrojów panujących w Polsce.
