Polityka rzadko bywa sztuką dialogu, ale coraz częściej przypomina monolog wygłaszany do własnych szeregów. Ostatnia wypowiedź Przemysława Czarnka nie pozostawia złudzeń co do kierunku, w jakim zmierza Prawo i Sprawiedliwość. „Wszyscy w PiS-ie muszą zrozumieć, że jest jeden PiS, żadnych alternatyw” – powiedział polityk, który aspiruje do roli premiera. Trudno o bardziej jednoznaczny sygnał: nie ma miejsca na różnorodność, nie ma miejsca na debatę, nie ma miejsca na samodzielne myślenie.
Czarnek rozwija tę myśl jeszcze wyraźniej: „Partia podjęła decyzję 7 marca, ja się na tę decyzję zgodziłem, robię, co mogę i teraz wszyscy inni w Prawie i Sprawiedliwości muszą zrozumieć, że jest jeden PiS, żadnych alternatyw dla PiS-u”. W tej deklaracji pobrzmiewa nie tylko partyjna dyscyplina, ale wręcz polityczna doktryna jedności za wszelką cenę. Problem polega na tym, że taka jedność bardzo często oznacza zwyczajnie brak pluralizmu.
Szczególnie wymowne jest to, do kogo skierowane są te słowa. Dopytywany przez dziennikarza Jacka Prusinowskiego, Czarnek przyznaje: „Do Mateusza i do wszystkich innych, którzy chcieliby robić cokolwiek alternatywnego do przekazu partii”. Tym „Mateuszem” jest oczywiście Mateusz Morawiecki – były premier, który od miesięcy próbuje znaleźć własną przestrzeń polityczną, balansując między lojalnością wobec partii a próbą jej odświeżenia.
I tu dochodzimy do sedna problemu. PiS, partia, która przez lata budowała swoją siłę na silnym przywództwie i jednolitym przekazie, zaczyna zjadać własny ogon. Z jednej strony potrzebuje nowych pomysłów i świeżości, by odzyskać wyborców, z drugiej – panicznie boi się jakiejkolwiek inicjatywy wychodzącej poza centralnie ustaloną linię. Zapowiedź Morawieckiego o stworzeniu stowarzyszenia, które miałoby przyciągnąć wyborców centrowych, została odebrana niemal jak zdrada.
Jak czytamy w doniesieniach medialnych: „Słowa Morawieckiego niektórzy w PiS odebrali jako zapowiedź powołania nowej formacji politycznej – poza PiS”. To pokazuje skalę napięcia wewnątrz partii. Zamiast traktować inicjatywę jako szansę na poszerzenie elektoratu, część działaczy widzi w niej zagrożenie dla własnej pozycji. Pojawiają się nawet sugestie, że ludzie Morawieckiego mogą nie znaleźć się na listach wyborczych w 2027 roku. To już nie jest polityka – to wewnętrzna walka o przetrwanie.
W tym kontekście słowa Czarnka brzmią jak próba zdyscyplinowania partii przed potencjalnym rozłamem. Tyle że dyscyplina narzucona siłą rzadko przynosi trwałe efekty. Historia polityki – nie tylko w Polsce – pokazuje, że partie, które tłumią wewnętrzną debatę, prędzej czy później tracą kontakt z rzeczywistością. Zamykają się w bańce własnych przekonań, ignorując zmieniające się nastroje społeczne.
Czarnek zdaje się tego nie dostrzegać. Jego wizja PiS to monolit – jednolity, zdyscyplinowany, pozbawiony wewnętrznych sporów. Problem w tym, że taka wizja może być atrakcyjna dla aparatu partyjnego, ale niekoniecznie dla wyborców. Ci bowiem oczekują dziś czegoś więcej niż powtarzania tych samych haseł. Oczekują autentyczności, różnorodności i zdolności do dialogu.
Tymczasem PiS wysyła sygnał odwrotny: nie wychylaj się, nie eksperymentuj, trzymaj się linii. W krótkim okresie może to dawać wrażenie stabilności, ale w dłuższej perspektywie prowadzi do stagnacji. A stagnacja w polityce to prosta droga do utraty znaczenia.
Nie bez powodu spekulacje o możliwym sojuszu Morawieckiego z Władysławem Kosiniakiem-Kamyszem budzą takie emocje. To pokazuje, że nawet wewnątrz PiS pojawia się potrzeba szukania nowych dróg. Jeśli partia nie pozwoli na ich eksplorowanie, może się okazać, że te drogi zostaną wytyczone poza nią.
Czarnek, zamiast budować mosty, stawia mury. Problem w tym, że mury rzadko chronią przed rzeczywistością – częściej odcinają od niej tych, którzy je wznoszą. A polityka bez kontaktu z rzeczywistością to już nie strategia. To początek końca.
