W polskiej polityce można już mówić o pewnym schemacie: gdy Jarosław Kaczyński powie coś nieprawdziwego lub kompromitującego, aparat propagandy PiS odpowiedzialność natychmiast przerzucona… na Donalda Tuska. Najnowsza wypowiedź prezesa PiS i reakcja jego rzecznika pokazują ten mechanizm w niemal podręcznikowej formie.
Sprawa zaczęła się od słów Kaczyńskiego w Sejmie, gdzie odniósł się do Pétera Maggára. „To jest człowiek, któremu w żadnym wypadku nie będę składał gratulacji. Takich ludzi po prostu w życiu publicznym (…) być nie powinno” – stwierdził. Już to było mocne, ale chwilę później padło coś znacznie poważniejszego: „Na przykład to, co opisuje jego żona, że upiekł szczenię”.
Problem polega na tym, że ta informacja okazała się nieprawdziwa. I w tym momencie powinna nastąpić refleksja, korekta, może nawet przeprosiny. Tymczasem zamiast tego obserwujemy klasyczny manewr polityczny: obronę za wszelką cenę i próbę zmiany tematu.
Na scenę wchodzi Rafał Bochenek, rzecznik PiS. „Prezes Jarosław Kaczyński opierał się na informacjach, które od wielu dni były kolportowane przez media” – tłumaczy. To wyjaśnienie brzmi jak próba rozmycia odpowiedzialności. Bo jeśli lider największej partii opozycyjnej powtarza niesprawdzone plotki, to problemem nie jest to, że „media coś kolportowały”, lecz to, że on uznał to za wystarczającą podstawę do publicznych oskarżeń.
Jeszcze bardziej znamienne jest to, co następuje dalej. „W natłoku licznych kontrowersyjnych materiałów (…) akurat ta jedna okazała się nieprawdziwa” – dodaje Bochenek. A następnie pada zdanie, które najlepiej oddaje logikę tej narracji: „Charakterystyczne, że te zachowania i wypowiedzi Tuskowi nie przeszkadzają”.
W związku z dzisiejszą wypowiedzią p. prezesa @OficjalnyJK w Sejmie odnoszącą się do zachowań p. Pétera Magyar-a (w tym wątku o szczeniaku w mikrofalówce) zwracam uwagę, iż p. prezes @OficjalnyJK opierał się na informacjach, które od wielu dni były kolportowane przez media.
W…— Rafał Bochenek (@RafalBochenek) April 14, 2026
I tu dochodzimy do sedna problemu. Oto mamy sytuację, w której polityk mówi nieprawdę, jego zaplecze to przyznaje – ale zamiast rozliczyć błąd, próbuje przerzucić winę na przeciwnika politycznego. To już nie jest tylko retoryka. To sposób myślenia, w którym odpowiedzialność przestaje istnieć, a liczy się wyłącznie utrzymanie przekazu.
Trudno nie odnieść wrażenia, że Kaczyński coraz częściej działa w oderwaniu od standardów, które sam kiedyś próbował narzucać. Polityk jego formatu powinien wiedzieć, że każde słowo ma znaczenie, a oskarżenia – szczególnie tak drastyczne – wymagają solidnych dowodów. Tymczasem mamy do czynienia z sytuacją, w której poważne zarzuty opierają się na „kolportowanych informacjach”.
To nie jest drobna pomyłka. To symptom większego problemu: erozji odpowiedzialności w życiu publicznym. Jeśli lider partii pozwala sobie na powielanie nieprawdziwych historii, a jego współpracownicy uznają to za coś normalnego, oznacza to, że standardy zostały drastycznie obniżone.
Jeszcze bardziej niepokojące jest jednak to, że cała sytuacja zostaje natychmiast wpisana w logikę politycznego konfliktu. Zamiast pytania: „dlaczego padła nieprawda?”, pojawia się pytanie: „dlaczego Tusk na to nie reaguje?”. To odwrócenie ról jest nie tylko nielogiczne, ale też niebezpieczne. Bo prowadzi do sytuacji, w której nikt nie odpowiada za własne słowa.
W dłuższej perspektywie taka strategia może przynieść odwrotny skutek. Wyborcy, nawet ci najbardziej lojalni, zaczynają dostrzegać, że coś tu się nie zgadza. Że zamiast powagi mamy chaos, zamiast odpowiedzialności – uniki, a zamiast faktów – narracje.
Kaczyński przez lata budował swój wizerunek jako polityka twardego, ale racjonalnego. Dziś coraz częściej sprawia wrażenie, jakby sam gubił się w świecie informacji, półprawd i plotek. A jego zaplecze, zamiast pomagać mu wrócić na grunt faktów, utwierdza go w przekonaniu, że wszystko można wytłumaczyć – nawet oczywistą nieprawdę.
I być może właśnie to jest najbardziej niepokojące. Bo jeśli polityk przestaje odróżniać fakty od plotek, a odpowiedzialność od propagandy, to problem przestaje być jednostkowy. Staje się systemowy.
