Wystąpienia Jarosława Kaczyńskiego coraz częściej przypominają nie tyle poważną analizę rzeczywistości, ile festiwal politycznych przesady i – nie bójmy się tego słowa – andronów. Ostatnie słowa prezesa PiS, wypowiedziane na sejmowym korytarzu, są tego podręcznikowym przykładem. Bo kiedy lider jednej z największych partii w Polsce mówi o „budowie dyktatury wyjątkowo obrzydliwej”, trudno nie zapytać: czy to jeszcze polityka, czy już groteska?
„W Polsce Zbigniew Ziobro i Marcin Romanowski absolutnie nie mają szans na żaden uczciwy proces. (…) Jest w tej chwili proces budowy dyktatury i to dyktatury wyjątkowo obrzydliwej” – grzmiał Kaczyński. To zdanie powinno wywołać poważną debatę. Problem polega jednak na tym, że zamiast debaty wywołuje raczej zdumienie.
Bo czym właściwie jest ta „dyktatura”? Czy są nią niezależne sądy, które rozpatrują sprawy polityków? Czy może fakt, że osoby związane z poprzednią władzą muszą dziś odpowiadać na trudne pytania? Retoryka Kaczyńskiego zdaje się całkowicie odklejona od rzeczywistości. W kraju, w którym odbywają się wolne wybory, działa opozycja, a media nie są jednolite, opowieści o dyktaturze brzmią jak polityczna fantazja.
Co więcej, prezes PiS nie tylko formułuje skrajne tezy, ale też podaje je w sposób absolutystyczny. „Tylko ktoś, kto jest zupełnie ślepy albo zaślepiony może uważać, że w Polsce (…) nie ma (…) drastycznego łamania prawa” – mówi. Tego rodzaju język nie pozostawia miejsca na dyskusję. Albo zgadzasz się z liderem, albo jesteś „ślepy”. To klasyczny przykład retoryki, która nie buduje argumentów, lecz próbuje zamknąć usta krytykom.
Jeszcze bardziej uderzające jest to, że Kaczyński sam zdaje się nie dostrzegać sprzeczności w swoich wypowiedziach. Z jednej strony mówi o rzekomej dyktaturze, z drugiej swobodnie udziela wywiadów, komentuje politykę międzynarodową i bierze udział w życiu publicznym. Trudno znaleźć historyczne przykłady dyktatury, w której jej przeciwnicy tak otwarcie i bez konsekwencji oskarżają władzę o wszystko, co im przyjdzie do głowy.
Warto też przyjrzeć się innym fragmentom tej wypowiedzi. Kaczyński, pytany o przyszłość polityczną, snuje wizję: „Niech pan sobie wyobrazi, że my w 2027 r. wygrywamy wybory i rządzimy potem do 2043. No, po tych 16 latach już jest pełne zmęczenie”. To zdanie jest równie znamienne. Pokazuje sposób myślenia, w którym długotrwała dominacja jednej partii jest czymś naturalnym, niemal oczywistym. A przecież to właśnie takie podejście rodzi realne zagrożenia dla demokracji – nie wyimaginowane „dyktatury”, lecz koncentrację władzy.
Kolejnym przykładem oderwania od rzeczywistości jest stosunek prezesa PiS do międzynarodowych sojuszy. Chwaląc współpracę z Viktor Orbán, mówi: „Ta współpraca była dla Polski (…) kimś bardzo cennym”. W kontekście licznych kontrowersji wokół polityki Węgier trudno uznać tę opinię za wyważoną. To raczej kolejny dowód na to, że Kaczyński patrzy na świat przez pryzmat własnych politycznych sympatii, ignorując szerszy kontekst.
Niepokojące jest również to, że w całej tej narracji brakuje konkretów. Mamy wielkie słowa – „dyktatura”, „drastyczne łamanie prawa”, „brak uczciwego procesu” – ale nie mamy dowodów. To właśnie sedno problemu: polityka oparta na emocjach i hiperbolach zamiast faktów. Taka strategia może mobilizować najwierniejszych zwolenników, ale jednocześnie alienuje wszystkich, którzy oczekują poważnej rozmowy o państwie.
Kaczyński od lat uchodził za polityka twardego, ale racjonalnego, zdolnego do chłodnej kalkulacji. Dziś coraz częściej sprawia wrażenie, jakby sam uwierzył we własną retorykę. A to zawsze jest moment niebezpieczny – zarówno dla lidera, jak i dla jego formacji.
Bo jeśli polityk zaczyna opowiadać androny i traktować je jak rzeczywistość, przestaje być wiarygodnym uczestnikiem debaty publicznej. Staje się jej karykaturą. I niestety, wszystko wskazuje na to, że właśnie w tym kierunku zmierza dziś Jarosław Kaczyński.
