Sprawa Waldemara Bonkowskiego od dawna budzi ogromne emocje — i trudno się temu dziwić. Mówimy o prawomocnie skazanym byłym senatorze, który dopuścił się czynu nie tylko nagannego, ale wręcz odrażającego. Znęcanie się nad zwierzęciem ze szczególnym okrucieństwem to nie jest wykroczenie „na marginesie” życia publicznego. To test elementarnej wrażliwości. Test, który Bonkowski oblał w sposób druzgocący.
Przypomnijmy fakty. W marcu 2021 roku polityk ciągnął psa na lince za samochodem. Zwierzę nie przeżyło. Całe zdarzenie zostało nagrane. Nie ma tu miejsca na interpretacje czy polityczne spory — są dowody, jest wyrok, jest odpowiedzialność. A mimo to, do końca procesu Bonkowski „nie przyznawał się do winy”, twierdząc po wszystkim, że padł ofiarą „politycznej nagonki”. Trudno o bardziej jaskrawy przykład unikania odpowiedzialności.
Jeszcze bardziej bulwersujący jest jednak najnowszy rozwój wydarzeń. Sąd zdecydował o umorzeniu wykonania części kary — tej dotyczącej prac społecznych. Oficjalny powód? Stan zdrowia. Jak przekazał sędzia Mariusz Kaźmierczak, „sąd uznał, że zachodzi trwała przeszkoda uniemożliwiająca wykonanie kary ograniczenia wolności”. W praktyce oznacza to, że Bonkowski nie będzie musiał wykonywać nawet symbolicznej formy zadośćuczynienia wobec społeczeństwa.
Oczywiście, stan zdrowia jest poważną kwestią i nie można go lekceważyć. Biegli stwierdzili, że skazany jest „trwale niezdolny do podjęcia pracy i brak jest rokowań, aby stan ten mógł ulec poprawie”. To brzmi jednoznacznie. Ale jednocześnie trudno nie zauważyć pewnej sekwencji zdarzeń, która rzuca cień na całą sprawę.
Bonkowski pojawił się u kuratora tylko raz. Później nie odbierał wezwań, nie stawiał się na spotkaniach, a dokumentację medyczną przedstawiał dopiero wtedy, gdy presja rosła. Próby zmiany formy kary również zakończyły się fiaskiem. Dopiero po długim czasie i kolejnych działaniach zapadła decyzja o umorzeniu części kary. Czy naprawdę nie można było tej sytuacji rozwiązać wcześniej w sposób bardziej przejrzysty? Czy wszystko odbyło się z należytą starannością i bez cienia wątpliwości?
To pytania, które muszą paść — bo sprawa Bonkowskiego nie dotyczy tylko jednego człowieka. Dotyczy standardów życia publicznego i zaufania do państwa. Jeśli obywatel widzi, że polityk skazany za okrutne przestępstwo wobec bezbronnego zwierzęcia unika realnych konsekwencji, to trudno oczekiwać, że będzie wierzył w równość wobec prawa.
Szczególnie niepokojące jest to, że w tej historii niemal całkowicie znika wymiar moralny. Mówimy o śmierci zwierzęcia, o czynie, który wywołał powszechne oburzenie. A jednak dyskusja sprowadza się dziś głównie do kwestii formalnych: zaświadczeń, terminów, procedur. Gdzie w tym wszystkim jest refleksja? Gdzie jest elementarna skrucha?
Nie sposób też pominąć szerszego kontekstu politycznego. Bonkowski był senatorem wybranym z list Prawo i Sprawiedliwość. Już wcześniej budził kontrowersje, m.in. antysemickimi wpisami. Można więc powiedzieć, że jego historia to ciąg zdarzeń, które konsekwentnie podważały zaufanie do osoby pełniącej funkcję publiczną.
Dziś ta historia znajduje swój kolejny rozdział — i trudno uznać go za budujący. Bo nawet jeśli decyzja sądu ma swoje uzasadnienie medyczne, to pozostawia po sobie gorzki posmak. Wrażenie, że sprawiedliwość została w pewnym sensie „zredukowana” do minimum.
W państwie prawa wyroki sądów należy respektować. Ale jednocześnie społeczeństwo ma prawo oceniać ich skutki i zadawać pytania. W przypadku Waldemara Bonkowskiego te pytania są szczególnie zasadne. Bo chodzi nie tylko o literę prawa, ale o jego ducha.
A ten — w tej sprawie — wydaje się boleśnie niedosytowy.
