Zapowiedź powołania przez Karola Nawrockiego rady ds. nowej konstytucji wywołała polityczne poruszenie, ale trudno oprzeć się wrażeniu, że zamiast poważnej debaty o ustroju państwa, otrzymaliśmy kolejną odsłonę komunikacyjnego chaosu i politycznego teatru. W teorii ma to być początek „merytorycznej pracy”, w praktyce jednak już pierwsze reakcje z otoczenia prezydenta pokazują, że bardziej chodzi o narrację niż o realne reformy.
Rzecznik prezydenta, Rafał Leśkiewicz, zapowiedział, że „w Święto Konstytucji 3 Maja rozpoczynamy proces tworzenia rady ds. nowej konstytucji”, dodając, że „tego dnia zostaną powołani pierwsi członkowie tej rady”. Brzmi to podniośle, niemal historycznie. Problem w tym, że za tymi słowami nie idzie konkret. Kto dokładnie wejdzie w skład rady? Jakie będą jej kompetencje? Jakie ramy czasowe? Na te pytania odpowiedzi brak.
Leśkiewicz przekonywał, że w radzie znajdą się osoby o „różnej wrażliwości, różnych poglądach”, co ma sugerować pluralizm. Jednak w polskiej rzeczywistości politycznej takie deklaracje często okazują się jedynie fasadą. Trudno bowiem uwierzyć, że środowisko skupione wokół Nawrockiego rzeczywiście otworzy się na autentyczny dialog, skoro dotychczasowe działania wskazują raczej na tendencję do zamykania się w swoim kręgu i ignorowania krytyki.
Jeszcze bardziej wymowna jest reakcja na krytykę ze strony premiera Donalda Tuska. Szef rządu napisał krótko i celnie: „Proponuję zacząć od przestrzegania aktualnej”. To zdanie trafia w sedno problemu – dyskusja o nowej konstytucji powinna być poprzedzona rzetelnym stosowaniem obowiązującej. W przeciwnym razie mamy do czynienia nie z reformą, lecz z próbą politycznego resetu zasad gry.
Odpowiedź ze strony prezydenckiego obozu była jednak, delikatnie mówiąc, mało przekonująca. Marcin Przydacz ripostował: „Dobra, to my pracujemy nad nową, lepszą konstytucją dla Polski. A pan […] zaczyna przestrzegać przepisy aktualnej. Deal?”. Taki ton – niby ironiczny, niby stanowczy – w rzeczywistości zdradza pewną bezradność. Zamiast rzeczowej polemiki otrzymujemy szkolną wymianę zdań, która nie przystaje do powagi tematu.
Co więcej, końcowe zdanie Przydacza – „Proszę nie zapominać o ustawach. Też musi pan ich przestrzegać. Ustawach, nie uchwałach!” – brzmi jak próba odwrócenia uwagi. To klasyczny zabieg: zamiast odpowiedzieć na zarzut, przerzucić ciężar dyskusji na przeciwnika. Problem w tym, że taka strategia działa coraz słabiej, szczególnie gdy dotyczy kwestii tak fundamentalnych jak konstytucja.
Cała sytuacja pokazuje szerszy problem: brak powagi w podejściu do państwowych instytucji. Konstytucja nie jest narzędziem do bieżącej walki politycznej ani elementem kampanii wizerunkowej. To fundament systemu, który wymaga szerokiego konsensusu, zaufania społecznego i transparentności procesu. Tymczasem inicjatywa Nawrockiego wygląda raczej na ruch obliczony na efekt medialny niż na realną próbę reformy.
Niepokoi również styl komunikacji jego otoczenia. Zamiast budować wiarygodność i zapraszać do dialogu, przedstawiciele prezydenta wdają się w publiczne przepychanki, które obniżają rangę całej inicjatywy. Jeśli już na starcie debaty o nowej konstytucji dominuje ironia i polityczne docinki, trudno oczekiwać, że zakończy się ona poważnymi wnioskami.
Ostatecznie można odnieść wrażenie, że krytyka Tuska – choć złośliwa – była znacznie bardziej trafna niż odpowiedzi jego adwersarzy. Próba jej podważenia przez Przydacza i innych przedstawicieli obozu prezydenckiego „średnio wyszła”, bo zabrakło argumentów, a pojawiły się emocje. A w sprawach ustrojowych emocje są najgorszym doradcą.
Jeśli inicjatywa Nawrockiego ma być czymś więcej niż politycznym gestem, potrzebuje czegoś więcej niż konferencji prasowych i wpisów w mediach społecznościowych. Potrzebuje przede wszystkim wiarygodności – a tej, przynajmniej na razie, wyraźnie brakuje.
