Wypowiedzi Janusza Kowalskiego coraz częściej przestają mieścić się w ramach racjonalnej debaty politycznej, a zaczynają przypominać desperacką próbę utrzymania uwagi opinii publicznej. Najnowsze tezy o Unii Europejskiej są tego najlepszym przykładem – ostrzejsze, bardziej dramatyczne i jednocześnie coraz mniej zakorzenione w rzeczywistości.
„Nie wyobrażam sobie, żeby Polska funkcjonowała w organizacji, która odbiera nam suwerenność i odbiera nam prawo do decydowania, jak mamy żyć we własnym kraju” – mówi Kowalski. To zdanie brzmi jak manifest, ale w istocie jest politycznym uproszczeniem graniczącym z demagogią. Unia Europejska, niezależnie od sporów wokół jej kompetencji, nie jest strukturą, która „odbiera prawo do życia po swojemu”. Jest wspólnotą, w której państwa – w tym Polska – współdecydują o zasadach gry. Twierdzenie, że to jednostronne „odbieranie suwerenności”, ignoruje podstawowe fakty.
Problem z Kowalskim polega jednak nie tylko na tym, co mówi, ale jak to robi. Jego narracja coraz wyraźniej zmierza w stronę katastroficznych wizji: Polska „całkowicie straci suwerenność”, Unia „kroczy w kierunku bankructwa”, a jedyną odpowiedzią ma być rozważanie Polexitu. „Jeżeli w 2027 roku ten budżet UE zostanie przyjęty, to rozmowa o Polexicie (…) jest całkowicie otwarta” – przekonuje. To nie jest poważna analiza, lecz polityczne straszenie, które ma wywołać emocję, a nie refleksję.
Jeszcze niedawno podobne tezy funkcjonowały na marginesie debaty publicznej. Dziś Kowalski próbuje wprowadzić je do głównego nurtu, przedstawiając się jako jedyny, który „ma odwagę mówić prawdę”. W rzeczywistości jednak jego wypowiedzi coraz bardziej przypominają próbę wyróżnienia się za wszelką cenę. Im bardziej radykalne słowa, tym większa szansa na uwagę mediów – to logika, którą zdaje się konsekwentnie realizować.
Niepokoi również jego wizja polityki europejskiej. Pomysł, że Polska i Francja – pod hipotetycznym przywództwem Jordana Bardelli – mogłyby „zmienić UE” poprzez odrzucenie kluczowych polityk wspólnoty, brzmi bardziej jak political fiction niż realny scenariusz. Owszem, w Unii toczą się spory, ale przedstawianie ich w kategoriach rewolucji, która odwróci cały porządek, jest zwyczajnie oderwane od rzeczywistości.
Kowalski mówi o „arcypoważnej sytuacji” i potrzebie „arcypoważnych rozwiązań”, ale sam proponuje rozwiązania, które trudno uznać za odpowiedzialne. Powrót do węgla jako fundamentu gospodarki, całkowite odrzucenie polityki klimatycznej czy flirt z ideą Polexitu to postulaty, które mogą brzmieć atrakcyjnie w retoryce, lecz w praktyce oznaczałyby izolację Polski i poważne konsekwencje gospodarcze.
Paradoksalnie, polityk jednocześnie deklaruje „pokój na prawicy” i chęć współpracy z różnymi środowiskami. Trudno jednak budować jedność, gdy równocześnie operuje się językiem skrajnych diagnoz i ostrych podziałów. Tego typu retoryka raczej zaostrza konflikty, niż je łagodzi.
Nie można też pominąć kontekstu politycznego. Kowalski, dziś poseł niezrzeszony, ewidentnie szuka dla siebie nowej roli. Zapowiedzi, że będzie „bezwzględnie punktować ekipę Donald Tusk”, wpisują się w strategię budowania widoczności poprzez konfrontację. To klasyczny mechanizm: im ostrzejsze słowa, tym większa szansa na przebicie się w medialnym szumie.
Problem w tym, że polityka nie powinna być wyłącznie walką o uwagę. W sprawach tak poważnych jak przyszłość Polski w Unii Europejskiej potrzebna jest odpowiedzialność, a nie retoryczna eskalacja. Tymczasem Kowalski coraz częściej sprawia wrażenie polityka, który – mówiąc wprost – odleciał. Oderwał się od realiów i zastąpił je własną narracją, w której wszystko jest skrajne, dramatyczne i pilne.
Taka postawa może przynosić krótkoterminowe korzyści w postaci rozgłosu. W dłuższej perspektywie jednak podważa wiarygodność i utrudnia poważną debatę. Bo jeśli każda decyzja UE oznacza „utratę suwerenności”, a każda różnica zdań prowadzi do wizji Polexitu, to trudno prowadzić rozmowę opartą na faktach.
Polityka potrzebuje dziś mniej krzyku, a więcej odpowiedzialności. Wypowiedzi Kowalskiego idą niestety w dokładnie przeciwnym kierunku.
