W Prawie i Sprawiedliwości coraz trudniej mówić o jedności, a coraz łatwiej o chaosie. Najnowsze doniesienia o powstawaniu kolejnych wewnętrznych stowarzyszeń pokazują jasno: partia, która przez lata budowała swój wizerunek monolitu, dziś zaczyna przypominać pole walki frakcji. I choć Jarosław Kaczyński próbuje przekonywać, że wszystko jest pod kontrolą, rzeczywistość zdaje się mówić coś zupełnie innego.
Jeszcze niedawno prezes PiS ogłaszał kompromis z Mateuszem Morawieckim, mówiąc: „Partia będzie miała dwa płuca”. To zdanie miało brzmieć jak symbol równowagi i współpracy. Problem w tym, że zamiast zdrowego organizmu otrzymujemy raczej obraz politycznego konfliktu, który zaczyna wymykać się spod kontroli. Bo jeśli w jednej partii powstają równolegle dwa – a może już więcej – ośrodki wpływu, to trudno mówić o spójnej strategii.
Jeszcze bardziej wymowne są kulisy tego „kompromisu”. Jak przyznał sam Kaczyński, działalność nowych struktur „będzie prowadzona jakby wewnątrz partii”. To sformułowanie jest symptomatyczne – sugeruje próbę pogodzenia sprzecznych interesów poprzez tworzenie równoległych bytów. Zamiast rozwiązywać konflikty, PiS zaczyna je instytucjonalizować. A to zawsze prowadzi do jednego: pogłębiania podziałów.
Powstanie Stowarzyszenia Rozwój Plus, skupionego wokół Morawieckiego, było już wyraźnym sygnałem, że w partii rośnie alternatywne centrum władzy. Jednak informacja o kolejnym stowarzyszeniu – tym razem tworzonym przez frakcję konserwatystów – pokazuje, że sytuacja jest znacznie poważniejsza. Według doniesień, na jego czele miałby stanąć Przemysław Czarnek, a wspierać go mają m.in. Jacek Sasin czy Patryk Jaki.
Nie sposób nie zauważyć ironii w tym, co się dzieje. „Miała być jedna partia oddychająca dwoma płucami. Będzie bitwa dwóch płuc w jednej partii” – to zdanie oddaje istotę problemu. Zamiast harmonii mamy rywalizację. Zamiast współpracy – walkę o wpływy. A wszystko to dzieje się pod auspicjami lidera, który przez lata uchodził za mistrza politycznej kontroli.
Bo właśnie tu leży sedno sprawy: Kaczyński przestaje panować nad własnym obozem. Jego dotychczasowy model zarządzania – oparty na silnej, centralnej władzy – zaczyna się kruszyć. Coraz więcej polityków PiS buduje własne zaplecza, własne struktury i własne ambicje. To naturalny proces w partiach tracących władzę, ale w przypadku PiS ma on szczególnie dramatyczny charakter, bo uderza w fundamenty jej funkcjonowania.
Nie chodzi już tylko o personalne ambicje. Chodzi o brak wspólnej wizji. Jedni odwołują się do „wartości konserwatywnych i suwerenności”, inni próbują budować bardziej technokratyczny wizerunek. Efekt? Partia, która jeszcze niedawno mówiła jednym głosem, dziś brzmi jak kakofonia sprzecznych komunikatów.
Warto też zwrócić uwagę na skalę tego zjawiska. Ponad 60 posłów podpisujących się pod nową inicjatywą to nie margines, lecz poważna siła polityczna. To dowód na to, że podziały w PiS nie są incydentalne, lecz systemowe. I że żadna konferencja prasowa ani deklaracja o „dwóch płucach” nie jest w stanie ich zamaskować.
Co więcej, tworzenie kolejnych struktur wewnętrznych przypomina raczej budowanie równoległych partii niż reformę jednej. To droga, która prowadzi do dalszej fragmentacji. Historia polityki zna wiele takich przypadków – i rzadko kończą się one dobrze dla ugrupowań, które wchodzą na tę ścieżkę.
PiS stoi dziś przed wyborem: albo spróbuje realnie odbudować jedność, albo pogodzi się z tym, że staje się federacją rywalizujących frakcji. Problem w tym, że na razie wszystko wskazuje na to drugie. A jeśli ten trend się utrzyma, to partia, która przez lata dominowała na polskiej scenie politycznej, może wkrótce stać się symbolem własnego rozkładu.
I wtedy nawet „dwa płuca” nie wystarczą, by ją uratować.
