Jeszcze kilka miesięcy temu politycy PiS przekonywali, że wszystkie afery ich obozu to wyłącznie „polityczne polowania” i „zemsta nowej władzy”. Problem polega na tym, że lista nazwisk stale się wydłuża. Kolejni działacze, urzędnicy i nominaci związani z partią Jarosława Kaczyńskiego trafiają pod lupę śledczych, a opinia publiczna zaczyna dostrzegać coś więcej niż pojedyncze „wpadki”. Coraz wyraźniej widać system, w którym państwowe instytucje przez lata traktowano jak prywatny folwark polityczny.
Tym razem chodzi o Jacka Ż., byłego posła PiS i byłego wiceministra funduszy i polityki regionalnej. Został zatrzymany przez CBA w związku ze śledztwem dotyczącym nieprawidłowości w Narodowym Centrum Badań i Rozwoju. Według informacji medialnych usłyszał zarzuty „przekroczenia uprawnień i niedopełnienia obowiązków”, a także „usiłowania oszustwa w odniesieniu do mienia o znacznej wartości”. Razem z nim zarzuty usłyszało sześć innych osób.
Sprawa jest szczególnie kompromitująca dla PiS, bo dotyczy pieniędzy publicznych oraz funduszy europejskich. A więc dokładnie tych środków, które miały służyć rozwojowi innowacji, wspieraniu przedsiębiorczości i budowie nowoczesnej gospodarki. Tymczasem Najwyższa Izba Kontroli już w 2023 roku alarmowała o „licznych nieprawidłowościach” przy organizacji konkursu „Szybka Ścieżka – Innowacje Cyfrowe”. NIK stwierdziła, że NCBR nie przestrzegało własnych regulaminów i procedur. To nie brzmi jak drobny administracyjny chaos. To brzmi jak państwo, w którym mechanizmy kontroli zostały podporządkowane politycznym interesom.
PiS przez lata budował narrację o „uczciwej Polsce”, walce z elitami i rzekomym moralnym odrodzeniu życia publicznego. Dziś ta opowieść rozsypuje się na oczach opinii publicznej. W praktyce okazało się bowiem, że partia, która miała być symbolem transparentności, coraz częściej kojarzy się z aferami, nepotyzmem i instytucjonalnym bałaganem. Co gorsza dla samego PiS, wyborcy zaczynają się już do tych informacji przyzwyczajać. Kolejne zatrzymania i zarzuty nie wywołują nawet większego zaskoczenia. Stały się niemal codziennością.
To chyba najbardziej druzgocąca diagnoza dla partii Kaczyńskiego. Jeszcze dekadę temu PiS próbował przedstawiać siebie jako ugrupowanie stojące ponad „układem”. Dziś coraz częściej wygląda jak klasyczna partia władzy, która uwierzyła, że kontroluje wszystko: służby, prokuraturę, media publiczne, spółki Skarbu Państwa i system rozdawania pieniędzy. A gdy taka polityczna pewność siebie spotyka się z brakiem realnej kontroli, efekty bywają katastrofalne.
Nieprzypadkowo śledztwem zajmuje się także Prokuratura Europejska. To bardzo poważny sygnał. EPPO nie angażuje się w polityczne widowiska, lecz w sprawy dotyczące interesów finansowych Unii Europejskiej. Innymi słowy — chodzi o podejrzenia związane z pieniędzmi europejskich podatników. Dla partii, która przez lata próbowała przedstawiać Brukselę jako zagrożenie dla polskiej suwerenności, jest to wyjątkowo niewygodny kontekst.
W PiS zapewne znów pojawią się opowieści o „represjach” i „politycznej zemście”. Problem polega jednak na tym, że tę retorykę coraz trudniej traktować poważnie. Bo ile razy można powtarzać, że wszyscy wokół są winni, tylko politycy partii rządzącej przez osiem lat pozostają niewinnymi ofiarami? W pewnym momencie nawet najbardziej lojalny elektorat zaczyna zadawać pytania.
Sprawa Jacka Ż. to nie jest odosobniony incydent. To kolejny element szerszego obrazu politycznego zmęczenia PiS. Partii, która przez lata mówiła o odpowiedzialności i patriotyzmie, a dziś musi tłumaczyć się z kolejnych afer, zatrzymań i zarzutów. I właśnie dlatego problem Jarosława Kaczyńskiego staje się coraz poważniejszy. Bo nie chodzi już o jednego polityka. Chodzi o utratę wiarygodności całego obozu.
