Karol Nawrocki coraz częściej korzysta z prawa weta tak, jakby był ono celem samym w sobie, a nie wyjątkowym narzędziem konstytucyjnym. Kolejna decyzja prezydenta pokazuje, że logika politycznej konfrontacji staje się dla niego ważniejsza niż interes państwa. Tym razem ofiarą tej strategii padła ustawa mająca uszczelnić system kontroli przewozu towarów i ograniczyć nadużycia na rynku budowlanym.
Prezydent zawetował ustawę dotyczącą rozszerzenia działania systemu SENT, czyli narzędzia wykorzystywanego do monitorowania przewozu wybranych grup towarów. Regulacja miała objąć między innymi dostawy betonu, a także zwiększyć możliwości kontroli w obszarach szczególnie narażonych na nadużycia podatkowe i działalność szarej strefy.
Decyzja wywołała ostrą reakcję ministra finansów Andrzeja Domańskiego. I trudno się temu dziwić.
„Prezydent najpierw zawetował ściganie przestępców na rynku krypto. Dziś postanowił utrudnić walkę z oszustwami na rynku budowlanym. To weto wobec uczciwych przedsiębiorców. Kolejne. Straty dla budżetu Polski – 1,2 mld zł” – napisał minister.
W tych słowach zawiera się istota problemu. Zwolennicy Karola Nawrockiego próbują przedstawiać każde jego weto jako akt odwagi i niezależności. Jednak coraz częściej pojawia się pytanie: komu właściwie służą te decyzje? Bo z pewnością nie przedsiębiorcom, którzy uczciwie płacą podatki i muszą konkurować z podmiotami funkcjonującymi na granicy prawa.
Przez lata polskie państwo prowadziło kosztowną walkę z lukami podatkowymi. Jednym z największych sukcesów było właśnie stworzenie narzędzi pozwalających skuteczniej monitorować obrót towarami i ograniczać oszustwa. System SENT stał się częścią tej strategii. Nie jest idealny, ale pozwala państwu skuteczniej kontrolować przepływ towarów i reagować na próby omijania przepisów.
Tymczasem Karol Nawrocki postanowił ten proces zatrzymać.
Najbardziej zastanawiające jest to, że prezydent nie przedstawia przekonującej alternatywy. Łatwo jest powiedzieć „nie”. Znacznie trudniej wskazać rozwiązanie, które będzie równie skuteczne w walce z nadużyciami. W ostatnich miesiącach coraz częściej obserwujemy podobny schemat. Pałac Prezydencki blokuje kolejne inicjatywy, ale rzadko proponuje własne odpowiedzi na problemy, które te projekty miały rozwiązać.
To właśnie dlatego coraz więcej osób zaczyna postrzegać obecną prezydenturę jako prezydenturę permanentnego sprzeciwu. Niezależnie od tego, czego dotyczy ustawa, najważniejsze wydaje się pokazanie politycznej odrębności wobec rządu. Nawet wtedy, gdy konsekwencje mogą być kosztowne dla państwa.
Szczególnie niepokojące są szacunki dotyczące strat budżetowych. Jeżeli rzeczywiście mówimy o kwocie 1,2 miliarda złotych, to nie są to abstrakcyjne liczby. To pieniądze, które mogłyby zostać przeznaczone na ochronę zdrowia, inwestycje lokalne, edukację czy bezpieczeństwo. Każda luka pozostawiona przez państwo oznacza dodatkowe obciążenie dla uczciwych podatników.
Andrzej Domański ma rację, gdy zwraca uwagę na ten aspekt sprawy. Rolą ministra finansów jest dbanie o stabilność dochodów państwa i ograniczanie patologii gospodarczych. Jeżeli istnieją narzędzia pozwalające skuteczniej walczyć z oszustwami, powinny być rozwijane, a nie blokowane z powodów politycznych.
Karol Nawrocki najwyraźniej uznał jednak, że ważniejsze jest wysłanie kolejnego sygnału do własnego elektoratu. Problem polega na tym, że państwo nie funkcjonuje dzięki politycznym gestom. Funkcjonuje dzięki skutecznym instytucjom, sprawnym procedurom i konsekwentnemu egzekwowaniu prawa.
To właśnie dlatego ostatnie weto trudno uznać za sukces prezydenta. Jest raczej symbolem polityki, która coraz częściej stawia partyjny interes ponad interesem publicznym. A rachunek za takie decyzje prędzej czy później zapłacą wszyscy podatnicy.
Bo kiedy państwo rezygnuje z narzędzi do walki z oszustwami, nie wygrywają obywatele. Wygrywają ci, którzy od początku chcieli pozostać poza skuteczną kontrolą państwa.
