Polityka PiS od lat opiera się na jednym prostym mechanizmie: znaleźć skandal, rozgrzać emocje do czerwoności, a następnie wmówić opinii publicznej, że każda niejasność jest dowodem gigantycznego spisku. Nie liczą się fakty, nie liczy się kontekst, nie liczy się cierpliwe dochodzenie do prawdy. Liczy się tylko polityczny zysk. Afera wokół Szpitala Południowego coraz wyraźniej pokazuje, jak bardzo ten model działania stał się dla PiS odruchem bezwarunkowym.
Gdy tylko pojawiły się informacje o nieprawidłowościach i kontrowersjach wokół działań Dawida Kacprzyka, prawica natychmiast ogłosiła polityczny wyrok. Zaczęto budować narrację o rzekomym tuszowaniu sprawy przez środowisko Koalicji Obywatelskiej, o systemowym ukrywaniu patologii i o politycznej ochronie ludzi związanych z obozem władzy Warszawy. Problem w tym, że rzeczywistość – jak to zwykle bywa – okazała się znacznie bardziej złożona.
Donald Tusk zachował się w tej sprawie dokładnie tak, jak powinien zachować się odpowiedzialny premier. Bez histerii, bez politycznego teatru, bez medialnych fajerwerków. Zamiast rzucać oskarżeniami, postawił na ustalenie faktów. „Będę zwracał się do prokuratora generalnego, żeby nadzorował tę sprawę i żeby możliwie szybko ta sprawa znalazła swoje wyjaśnienie” – zapowiedział premier.
To kluczowa różnica między państwem prawa a polityką plemienną. W państwie prawa nie feruje się wyroków na konferencjach prasowych i w paskach telewizyjnych. Najpierw ustala się fakty, potem wyciąga konsekwencje.
Tusk poszedł jeszcze dalej, wypowiadając słowa, które dla politycznych cyników z PiS musiały zabrzmieć niemal egzotycznie: „Nieważne jest dla mnie, dla kogo będzie ono przykre. Ta sprawa musi być wyjaśniona do samego końca”. Trudno o bardziej jednoznaczną deklarację. Premier nie próbuje nikogo osłaniać. Nie szuka politycznych parasoli ochronnych. Nie buduje przekazu pod badania fokusowe. Mówi jasno: prawda ma wyjść na jaw, bez względu na to, kogo zaboli.
Tymczasem PiS po raz kolejny pokazuje, że nie interesuje go wyjaśnienie sprawy, lecz wyłącznie jej polityczne wykorzystanie. To szczególnie uderzające, gdy przypomnimy sobie osiem lat rządów tej partii. To właśnie wtedy Polacy wielokrotnie obserwowali próby zamiatania niewygodnych spraw pod dywan, podporządkowywania instytucji państwa partyjnym interesom i tworzenia mechanizmów bezkarności dla „swoich”.
Dziś ci sami politycy próbują przedstawiać się jako strażnicy przejrzystości życia publicznego. Trudno o większą hipokryzję.
Nowe ustalenia wskazują bowiem, że źródłem całej afery może być także wielowymiarowy konflikt personalny pomiędzy lekarzami i kierownictwem szpitala. Tusk zwrócił na to uwagę bez uciekania w łatwe uproszczenia. „Coraz bardziej wydaje się dość oczywiste, że ta afera ma też swoje źródło w konflikcie pomiędzy dwoma lekarzami oraz szpitalem” – powiedział.
To ważna uwaga. PiS uwielbia świat czarno-biały: są dobrzy i źli, bohaterowie i zdrajcy, ofiary i oprawcy. Taki obraz świetnie sprzedaje się w propagandzie, ale fatalnie służy poznaniu prawdy. Rzeczywistość bywa bardziej skomplikowana, a odpowiedzialna polityka wymaga odporności na pokusę prostych osądów.
Właśnie dlatego postawa Tuska zasługuje dziś na uznanie. Nie ucieka od odpowiedzialności. Nie chowa głowy w piasek. Jednocześnie nie pozwala, by polityczni gracze zamienili śledztwo w spektakl.
PiS liczy, że każda afera stanie się paliwem dla kolejnej kampanii strachu i oburzenia. Problem dla tej partii polega na tym, że Polacy coraz częściej dostrzegają różnicę między realnym zarządzaniem państwem a politycznym widowiskiem. Krzyk nie zastąpi kompetencji. Emocjonalna nagonka nie zastąpi dowodów. A propaganda, choć głośna, nie jest tym samym co prawda.
Donald Tusk pokazuje, że można działać inaczej. Spokojnie, stanowczo i odpowiedzialnie. I właśnie dlatego PiS tak bardzo się tego obawia.
