Janusz Kowalski od dawna buduje swój polityczny wizerunek na hałasie, demonstracyjnej agresji i medialnych prowokacjach. Trudno przypomnieć sobie tydzień, w którym poseł nie próbowałby zwrócić na siebie uwagi ostrym wpisem, awanturą w studiu albo kolejnym teatralnym występem w Sejmie. Tym razem jednak sprawa przestała być politycznym folklorem. Użycie cudzej karty do głosowania nie jest zabawną anegdotą ani drobnym incydentem. To sytuacja, która dotyka fundamentów parlamentarnej odpowiedzialności.
Prokuratura nie pozostawiła wątpliwości co do wagi sprawy. Jak poinformowano, prowadzone są czynności sprawdzające „w sprawie posłużenia się dziś, podczas obrad Sejmu RP (…), przez posła na Sejm RP kartą do głosowania innego posła”. Mowa o potencjalnym naruszeniu art. 231 kodeksu karnego, który dotyczy przekroczenia uprawnień przez funkcjonariusza publicznego. To nie jest błahostka. To kwestia zaufania do instytucji państwa.
Oczywiście Janusz Kowalski natychmiast uruchomił dobrze znany mechanizm obronny: bagatelizowanie, relatywizowanie i przedstawianie siebie jako ofiary politycznej nagonki. W swoim piśmie do marszałka Sejmu tłumaczył, że doszło do „omyłki” i że był przekonany, iż korzysta z własnej karty. Tego rodzaju wyjaśnienie mogłoby brzmieć przekonująco, gdybyśmy mieli do czynienia z urzędnikiem pierwszego dnia pracy, zagubionym w procedurach. Problem polega na tym, że mówimy o doświadczonym parlamentarzyście, który doskonale zna zasady funkcjonowania Sejmu.
Właśnie dlatego argument o przypadkowej pomyłce budzi poważne wątpliwości. Karta do głosowania nie jest anonimowym kawałkiem plastiku. To narzędzie wykonywania mandatu poselskiego — mandatu osobistego, którego nie można delegować, pożyczać ani „omyłkowo” używać za kogoś innego. W demokracji przedstawicielskiej głos posła ma znaczenie nie dlatego, że jest technicznie oddany, ale dlatego, że wyraża wolę konkretnego reprezentanta obywateli.
Krzysztof Paszyk nie bez powodu nazwał sprawę po imieniu. „Doszło przed chwilą do poważnego przestępstwa na tej sali” — powiedział z mównicy. Mocne słowa? Owszem. Ale adekwatne do sytuacji. Bo jeśli parlament ma zachować autorytet, nie może tolerować zachowań podważających elementarne standardy proceduralne.
Sprawa Kowalskiego ma jednak także wymiar symboliczny. Poseł od lat jest jednym z najbardziej jaskrawych przykładów polityki opartej nie na merytorycznej debacie, lecz na permanentnym konflikcie. W jego stylu działania liczy się przede wszystkim efekt medialny. Krzyk zastępuje argument, oburzenie zastępuje refleksję, a polityczny performans staje się ważniejszy od odpowiedzialności.
To niestety szerszy problem dawnego obozu władzy. PiS przez lata tolerował, a nierzadko wręcz nagradzał polityków, którzy utożsamiali skuteczność z agresją. Im większa awantura, tym większa widoczność. Im ostrzejszy atak, tym większa szansa na polityczny awans. W takim klimacie łatwo zatracić poczucie granic.
Janusz Kowalski wydaje się wręcz symbolem tej degeneracji politycznych standardów. Nawet w obliczu tak poważnych zarzutów trudno było dostrzec u niego cień refleksji nad powagą sytuacji. Zamiast tego pojawił się odruch natychmiastowego tłumaczenia, obrony i przerzucania akcentów.
A przecież sprawa jest prosta. Sejm nie jest planem reality show. Parlament nie służy do budowania osobistej marki poprzez skandale. Mandat posła to nie immunitet od zdrowego rozsądku ani przepustka do lekceważenia procedur.
Demokracja opiera się na zaufaniu do instytucji. To zaufanie niszczy się nie tylko wielkimi aferami korupcyjnymi, ale także pozornie drobnymi aktami lekceważenia zasad. Dlatego sprawa Janusza Kowalskiego powinna zostać dokładnie wyjaśniona. Nie z politycznej zemsty, lecz w obronie standardów.
Bo jeśli posłowie sami nie będą traktować parlamentu poważnie, obywatele tym bardziej przestaną to robić. A wtedy przegrywa już nie jeden polityk, lecz całe państwo.
