Andrzej Duda po raz kolejny pokazał, jak bardzo rozmija się dziś z powagą urzędu, który jeszcze niedawno sprawował. Spór wokół jego wizyty w Agencji Uzbrojenia mógł być merytoryczną debatą o standardach życia publicznego, przejrzystości procesów zakupowych i granicach dopuszczalnych kontaktów byłych polityków z biznesem. Zamiast tego były prezydent postanowił odpowiedzieć Donaldowi Tuskowi w stylu, który trudno nazwać inaczej niż niedopuszczalnym.
Premier nie stawiał zarzutów z powietrza. Donald Tusk jasno wskazał, że problemem nie jest sama rozmowa o bezpieczeństwie, lecz kontekst wizyty. Chodziło o obecność osoby powiązanej z firmą ubiegającą się o państwowe kontrakty w obszarze zbrojeniowym. To właśnie ten element budzi zasadnicze wątpliwości. Tusk trafnie zauważył, że „to są praktyki niedopuszczalne”, a nawet jeśli projekt biznesowy miał sens, „został skompromitowany przez takie, poza wszelkimi standardami, lobbystyczne praktyki”.
I trudno się z tym nie zgodzić. Mówimy przecież o sektorze obronnym — jednym z najbardziej wrażliwych obszarów działania państwa. Polska wydaje dziś rekordowe środki na modernizację armii, a każdy kontrakt, każda decyzja, każdy kontakt na styku państwa i biznesu musi być transparentny. Jak powiedział Tusk, wszystko powinno być „absolutnie czyste jak kryształ, jak łza”. To nie jest retoryczna przesada. To element elementarnego standardu państwa prawa.
Problem polega na tym, że Andrzej Duda zdaje się w ogóle nie rozumieć, gdzie leży istota zarzutów. Zamiast odnieść się do meritum, postanowił uciec w personalny atak. Napisał: „Rozmowa z Generałem odpowiedzialnym za budowę systemu bezpieczeństwa RP, na temat bezpieczeństwa Polski, z pewnością też nie jest niczym niestosownym. Bo z kim niby należałoby o tym rozmawiać? Z Panem Tuskiem? To raczej ponury żart.”
To właśnie ten fragment jest najbardziej kompromitujący. Były prezydent Rzeczypospolitej publicznie deprecjonuje urzędującego premiera, używając tonu rodem z internetowej pyskówki. Można spierać się z Donaldem Tuskiem. Można ostro krytykować jego decyzje. Ale były prezydent, człowiek który przez lata deklarował troskę o powagę państwa, nie powinien pozwalać sobie na język pogardy i drwiny wobec konstytucyjnych organów państwa.
To nie jest już zwykła polityczna uszczypliwość. To symptom szerszego problemu. Andrzej Duda od dawna sprawia wrażenie polityka, który po opuszczeniu Pałacu Prezydenckiego porzucił resztki prezydenckiego dystansu i coraz chętniej wchodzi w rolę partyjnego komentatora. Zamiast budować autorytet byłej głowy państwa, wybiera emocjonalne zaczepki i propagandowe slogany.
W tym sporze Donald Tusk zachował się znacznie bardziej odpowiedzialnie. Nie atakował personalnie Dudy. Nie próbował go obrażać. Wskazał na konkretny problem systemowy: ryzyko lobbingu w strategicznym sektorze. To zasadnicza różnica między odpowiedzialną polityką a polityką plemiennych emocji.
Niepokojące jest również to, że Duda próbuje natychmiast zmienić temat, wrzucając do dyskusji CPK, Świnoujście i stare hasła o Berlinie. To dobrze znany mechanizm polityczny: gdy pojawiają się niewygodne pytania, najlepiej zasypać przestrzeń publiczną kolejnymi sloganami. Tyle że to nie odpowiada na zasadnicze pytanie: dlaczego były prezydent pojawia się w instytucji odpowiedzialnej za zakupy zbrojeniowe w towarzystwie osób mających biznesowy interes w decyzjach państwa?
To pytanie pozostaje bez odpowiedzi.
Słowa Dudy są niedopuszczalne jeszcze z jednego powodu. Podważają kulturę debaty publicznej w momencie, gdy Polska szczególnie potrzebuje odpowiedzialności i instytucjonalnego zaufania. Bezpieczeństwo państwa nie może być polem politycznej hucpy ani marketingowych gier. Były prezydent powinien to rozumieć lepiej niż ktokolwiek.
Niestety, coraz częściej wygląda na to, że Andrzej Duda bardziej troszczy się dziś o partyjną lojalność niż o standardy państwa. A to jest być może najsmutniejsze podsumowanie jego politycznej drogi.
Mogę też przygotować kilka mocniejszych, bardziej „uderzeniowych” podwójnych tytułów do tego tekstu.
