Przemysław Czarnek po raz kolejny udowodnił, że w jego politycznym repertuarze najważniejsze miejsce zajmuje nie rzeczowa debata, lecz agresja, pogarda i brutalna retoryka. Wystąpienie podczas konwencji PiS „Myśląc Polską” miało być rozmową o rodzinie, demografii i edukacji. Skończyło się jednak tak, jak często kończą się występy byłego ministra edukacji — serią inwektyw, moralnych wyroków i publicystycznych pałek wymierzanych w politycznych przeciwników.
Już początek przemówienia pokazał, w jakim kierunku zamierza iść Czarnek. Witał uczestników jako „wszystkich normalnych Polaków”. To zdanie nie jest niewinną figurą retoryczną. To klasyczny mechanizm politycznego wykluczenia: jedni są „normalni”, a więc prawowici, moralni i godni wspólnoty; inni — nienormalni, podejrzani, gorsi. Tak właśnie buduje się plemienną politykę. Nie poprzez argument, lecz poprzez podział.
Jeszcze bardziej wymowne było jego stwierdzenie, że „zło szaleje i dotyka najbardziej fundamentalnych dóbr”. Tego rodzaju język nie służy opisywaniu rzeczywistości. On ma mobilizować emocje, podgrzewać poczucie oblężenia i tworzyć atmosferę permanentnej wojny kulturowej. Jeśli przeciwnik polityczny nie jest konkurentem, lecz emanacją „zła”, to z definicji nie trzeba z nim rozmawiać. Wystarczy go zwalczać.
Szczególnie uderzający był atak na Donalda Tuska. Czarnek nazwał premiera „bezczelnym typem”, odnosząc się do jego słów o trudach macierzyństwa i warunkach życia kobiet w Polsce. Niezależnie od tego, jak ocenia się wypowiedź Tuska, odpowiedź Czarnka pokazuje intelektualną bezradność. Tam, gdzie powinien pojawić się spór o dane, politykę społeczną czy system ochrony zdrowia, pojawia się obelga. To nie jest siła. To polityczna słabość ukryta pod wrzaskiem.
Jeszcze dalej Czarnek poszedł, atakując Rafała Trzaskowskiego. Słowa, że prezydent Warszawy „zachował się jak polityczny damski bokser”, należą do najbardziej prymitywnych figur użytych w tej debacie. To porównanie miało szokować — i szokuje, ale przede wszystkim skalą cynizmu. Polityk, który tak chętnie odwołuje się do godności człowieka, sam bez wahania sięga po język brutalnej insynuacji.
Warto zatrzymać się przy jednym paradoksie. Czarnek mówił o obronie rodziny, godności i fundamentalnych wartości. Problem polega na tym, że wartości nie broni się agresją. Nie buduje się szacunku, obrażając ludzi. Nie wzmacnia się debaty publicznej przez sprowadzanie jej do stadionowych okrzyków. Każde takie wystąpienie pogłębia jedynie kryzys polskiej polityki.
Były minister edukacji od lat stosuje ten sam model działania: najpierw prowokacja, potem medialna burza, a następnie przedstawianie siebie jako ofiary rzekomej cenzury elit. To strategia polityczna oparta na konflikcie, bo konflikt daje rozpoznawalność. Problem w tym, że państwo nie może być zarządzane jak permanentny front ideologiczny.
Czarnek aspiruje dziś do roli kandydata PiS na premiera. To sprawia, że jego słowa należy traktować szczególnie poważnie. Premier nie może być politycznym podżegaczem. Nie może zarządzać emocjami poprzez pogardę. Potrzeba przywództwa, które potrafi tonować napięcia, a nie dolewać oliwy do ognia.
Polska ma dziś wystarczająco dużo realnych problemów — od demografii po ochronę zdrowia — by nie potrzebować kolejnych politycznych kaznodziejów opowiadających o „szalejącym złu”. Gdy kończą się argumenty, zaczyna się moralna histeria. Wystąpienie Przemysława Czarnka było tego podręcznikowym przykładem.
Najbardziej niepokojące jest jednak coś jeszcze. Czarnek nie mówi już wyłącznie do twardego elektoratu PiS. On testuje język przyszłej kampanii — ostrzejszy, bardziej brutalny, jeszcze bardziej oparty na podziale. Jeśli taki styl ma stać się normą, polska debata publiczna wejdzie na jeszcze niższy poziom.
A to powinno niepokoić wszystkich — niezależnie od politycznych sympatii.
