Prawo i Sprawiedliwość od miesięcy próbuje przekonać opinię publiczną, że pozostaje partią zdolną do przejęcia odpowiedzialności za państwo. Problem polega jednak na tym, że im częściej politycy tej formacji zabierają głos w sprawach bezpieczeństwa, tym wyraźniej widać chaos, brak wspólnej strategii i wewnętrzne pęknięcia. Najnowsza wymiana zdań wokół wypowiedzi Przemysława Czarnka o Ukrainie pokazała, że nawet w kwestii fundamentalnej dla polskiej racji stanu PiS nie potrafi mówić jednym głosem.
Lawinę komentarzy wywołały słowa kandydata PiS na premiera. Przemysław Czarnek stwierdził, że „trzeba zmusić UE do zaprzestania na ten moment finansowania zbrojeń na Ukrainie i odbudowy Ukrainy, dopóki Ukraina nie wejdzie na ścieżkę wartości proludzkich”. Niezależnie od szerszego kontekstu tej wypowiedzi, wywołała ona na tyle duże poruszenie, że sam Jarosław Kaczyński zapowiedział wyjaśnienie sprawy przez kierownictwo partii.
To symptomatyczne. Partia, która przez lata przedstawiała się jako monolit kierowany silną ręką prezesa, musi publicznie tłumaczyć własnego kandydata na premiera. Taka sytuacja pokazuje, że w PiS coraz trudniej utrzymać dyscyplinę przekazu. A gdy rozbieżności dotyczą wojny za wschodnią granicą, trudno mówić o drobnym nieporozumieniu.
Jeszcze ciekawsza była reakcja Mateusza Morawieckiego. Były premier nie chciał otwarcie krytykować Czarnka, ale jednocześnie przedstawił argumentację stojącą w oczywistej sprzeczności z jego słowami. Podkreślił, że „pomagaliśmy Ukrainie nie z jakiejś naiwności czy z oczekiwania na jakąkolwiek wdzięczność, tylko z chłodnej kalkulacji polskiej racji stanu”. Dodał również, że „imperializm rosyjski trzeba powstrzymywać po prostu najlepiej jak najdalej od naszych granic”.
To właśnie te słowa brzmią jak przypomnienie polityki, którą sam PiS prowadził przez pierwsze dwa lata pełnoskalowej wojny. Morawiecki przypomniał również, że „do dzisiaj bardzo ważne jest to, aby Ukraina się broniła. Jak się broni za europejskie pieniądze, to niech się dalej broni za europejskie pieniądze”.
Powstaje więc pytanie: kto dziś mówi w imieniu PiS? Czarnek, domagający się wstrzymania finansowania Ukrainy, czy Morawiecki, który przekonuje, że wspieranie Kijowa pozostaje elementem polskiej racji stanu? Trudno jednocześnie głosić oba stanowiska. Jeszcze trudniej przekonać wyborców, że taka partia jest przygotowana do sprawowania władzy.
Morawiecki zrobił jednak wszystko, by uniknąć odpowiedzi na pytanie o odpowiedzialność własnego środowiska. Zapytany o słowa Czarnka stwierdził: „Nie naciągnie mnie pan, panie redaktorze, na jakieś tutaj wynurzenia i dywagacje dotyczące naszych wewnętrznych spraw w Prawie i Sprawiedliwości”. Innymi słowy – zamiast wyjaśnić niejasności, były premier postawił na unikanie odpowiedzi.
To charakterystyczny sposób działania PiS. Gdy pojawiają się niewygodne pytania, zamiast rzeczowej dyskusji następuje zmiana tematu. Morawiecki niemal natychmiast przeszedł do ataku na obecny rząd, przekonując, że opozycja mierzy się z przeciwnikiem, który „wyciągnął wszystkie armaty” i próbuje odwrócić uwagę od innych afer.
Taka strategia może mobilizować najwierniejszy elektorat, ale nie rozwiązuje podstawowego problemu. Wyborcy oczekują odpowiedzi na pytanie, jaka jest dziś polityka PiS wobec Ukrainy i bezpieczeństwa Polski. Tymczasem zamiast jasnego stanowiska słyszą sprzeczne komunikaty, unikającego odpowiedzi Morawieckiego oraz prezesa partii zmuszonego do gaszenia kolejnego pożaru.
Przemysław Czarnek od dawna buduje swój polityczny wizerunek na ostrych, często kontrowersyjnych wypowiedziach. Problem polega na tym, że kandydat na premiera nie może pozwolić sobie na publiczne eksperymentowanie z przekazem dotyczącym bezpieczeństwa państwa. W tej sferze liczy się przewidywalność, odpowiedzialność i spójność.
Dzisiejszy PiS coraz bardziej przypomina ugrupowanie rozdarte między różnymi frakcjami i różnymi wizjami przyszłości. Jedni próbują zachować kurs wyznaczony po wybuchu wojny, inni coraz wyraźniej skręcają w stronę retoryki mającej konkurować z bardziej radykalną prawicą. Efektem jest chaos, który trudno ukryć nawet najbardziej zdyscyplinowaną komunikacją.
Paradoks polega na tym, że partię osłabiają dziś nie tyle ataki przeciwników, ile własne wypowiedzi jej liderów. Kiedy były premier mówi o racji stanu, a kandydat na premiera sugeruje ograniczenie wsparcia dla Ukrainy, wyborcy mogą odnieść wrażenie, że PiS przestał mieć jedną strategię. A partia, która nie potrafi uzgodnić własnego stanowiska w najważniejszych sprawach bezpieczeństwa, ma coraz większy problem z przekonaniem Polaków, że jest gotowa ponownie przejąć odpowiedzialność za państwo.
