Powstanie klubu parlamentarnego Rozwój Plus to jedno z najważniejszych wydarzeń na polskiej scenie politycznej ostatnich miesięcy. Po raz pierwszy od wielu lat Prawo i Sprawiedliwość przestało być największym klubem w Sejmie. Można było oczekiwać poważnej refleksji nad przyczynami tego kryzysu. Zamiast tego Mariusz Błaszczak postanowił sięgnąć po metodę, która od lat stała się znakiem rozpoznawczym części polityków PiS – insynuację.
Nie padły rzeczowe argumenty, nie pojawiła się próba analizy błędów własnej partii. Zamiast tego usłyszeliśmy sugestię, że za decyzją Mateusza Morawieckiego muszą kryć się jakieś nieujawnione motywy. „Mateusz Morawiecki nie może czekać. Ciekawe, co go zmusza do rozbijania Prawa i Sprawiedliwości?” – powiedział Błaszczak.
To zdanie nie jest zwykłym komentarzem politycznym. Jest klasycznym przykładem insynuacji. Nie zawiera żadnych dowodów ani konkretnych zarzutów. Zamiast tego pozostawia odbiorcy miejsce na domysły. Skoro „coś go zmusza”, to zapewne istnieją tajemnicze okoliczności, ukryte interesy albo naciski, o których opinia publiczna jeszcze nie wie. Tak właśnie działa insynuacja – nie oskarża wprost, ale skutecznie podsuwa podejrzenia.
Nie jest to zresztą nowa metoda w wykonaniu polityków PiS. Przez lata podobne sugestie kierowano wobec przeciwników politycznych, dziennikarzy, sędziów czy organizacji społecznych. Wystarczyło rzucić pytanie, zasugerować ukryty motyw lub wspomnieć o rzekomych wpływach, aby uruchomić machinę podejrzeń. Tym razem jednak ta sama technika została skierowana przeciwko jednemu z najważniejszych polityków własnego obozu.
Jeszcze bardziej zaskakuje inna wypowiedź Błaszczaka. „Mateusz Morawiecki postanowił rozbić Prawo i Sprawiedliwość. A tak przeciwstawiał się ojkofobii partyjnej. Prawda, że to jest niekonsekwentne?” To próba sprowadzenia złożonego konfliktu politycznego do zarzutu o hipokryzję. Tymczasem prawdziwe pytanie brzmi zupełnie inaczej: dlaczego partia, która przez lata uchodziła za wzór dyscypliny, znalazła się w sytuacji, w której kilkudziesięciu posłów decyduje się na stworzenie własnego klubu?
Na to pytanie Błaszczak nie odpowiada. Łatwiej jest wskazać winnego niż przyznać, że kryzys narastał od miesięcy. Spory wokół Jacka Kurskiego, żądania podpisywania lojalek, otwarte konflikty pomiędzy frakcjami oraz walka o sukcesję po Jarosławie Kaczyńskim nie pojawiły się przecież z dnia na dzień. Były konsekwencją sposobu zarządzania partią, w której coraz częściej dominowały personalne rozgrywki zamiast politycznej dyskusji.
Warto również zauważyć, że jeszcze niedawno Mateusz Morawiecki był przedstawiany przez kierownictwo PiS jako jeden z najważniejszych liderów obozu. Był premierem, twarzą kampanii wyborczych i jednym z głównych autorów polityki rządu. Jeżeli dziś przedstawia się go jako człowieka odpowiedzialnego za rozbicie partii, to trudno nie zapytać, kto przez lata budował jego pozycję. Odpowiedź prowadzi wprost do Jarosława Kaczyńskiego i ścisłego kierownictwa PiS.
Oczywiście Morawiecki ponosi odpowiedzialność za obecny konflikt. Trudno udawać, że utworzenie nowego klubu parlamentarnego nie osłabia jego dawnej formacji. Jednak odpowiedzialność ta nie usprawiedliwia stosowania języka insynuacji. W demokratycznej debacie politycznej powinno się spierać o fakty, decyzje i programy, a nie sugerować istnienie bliżej nieokreślonych sił czy nacisków.
Najbardziej uderzające jest jednak to, że PiS po raz kolejny reaguje na kryzys dokładnie w ten sam sposób. Zamiast zastanowić się nad własnymi błędami, szuka zewnętrznych wyjaśnień i ukrytych motywów. To mechanizm dobrze znany z ostatnich lat. Gdy coś nie działa, winni są przeciwnicy, media, obce wpływy albo tajemnicze interesy. Nigdy sposób funkcjonowania samej partii.
Powstanie Rozwoju Plus nie jest skutkiem jednego wystąpienia ani jednej decyzji. To efekt wieloletnich napięć wewnętrznych, walki o przywództwo i modelu zarządzania, który nie pozostawiał miejsca na otwartą debatę. Próba przykrycia tego prostą insynuacją może przynieść krótkotrwały efekt propagandowy, ale nie rozwiąże problemów PiS.
Mariusz Błaszczak od lat uchodził za jednego z najbardziej zdyscyplinowanych i wyważonych polityków swojej partii. Tym bardziej rozczarowuje, że także on sięga dziś po retorykę niedopowiedzeń i sugestii. Polityka potrzebuje sporów opartych na argumentach. Insynuacje mogą mobilizować najwierniejszych zwolenników, ale nie zastąpią uczciwej odpowiedzi na pytanie, dlaczego partia, która jeszcze niedawno rządziła Polską, rozpada się na oczach całego kraju.
