Telewizja informacyjna ma prawo być ostra. Dziennikarz ma prawo zadawać niewygodne pytania, przerywać wymijające odpowiedzi i stanowczo egzekwować odpowiedzi od swoich gości. Wszystko to mieści się w standardach profesjonalnego wywiadu. Jest jednak granica, której przekroczyć nie wolno. Tą granicą jest elementarny szacunek wobec rozmówcy.
To właśnie dlatego scena, która rozegrała się w programie Miłosza Kłeczka w Telewizji Republika, powinna budzić sprzeciw niezależnie od politycznych sympatii widzów.
W pewnym momencie rozmowy z posłem Polski 2050 Kamilem Wnukiem prowadzący oznajmił: „Już tu pana nie chcę. Wyjdzie pan sam?”, a chwilę później dodał: „Tak, każę panu opuścić studio.” Samo zakończenie wywiadu z gościem byłoby jeszcze do obrony, gdyby rozmowa całkowicie wymknęła się spod kontroli. Problem polega na tym, że na tym się nie skończyło.
Miłosz Kłeczek postanowił jeszcze publicznie obrazić swojego rozmówcę.
„Pan ma problemy emocjonalne” – powiedział do posła. Gdy polityk podnosił swoją teczkę, dziennikarz rzucił: „Już myślałem, że jakiś ładunek pan tu trzymał.” Na odchodne padło jeszcze: „Do widzenia, towarzyszu”, a kiedy poseł odpowiedział rosyjskim zwrotem „Do swidanija”, prowadzący ironizował: „Proszę, jeszcze się po rusku pożegnał.”
Trudno uznać takie zachowanie za dziennikarstwo.
Rolą prowadzącego nie jest poniżanie gościa ani urządzanie publicznych demonstracji własnej wyższości. Dziennikarz powinien kontrolować przebieg rozmowy, ale nie może zamieniać studia telewizyjnego w scenę osobistych wycieczek i politycznych prowokacji.
Najbardziej niepokojące jest jednak coś innego. Wyrzucenie gościa ze studia nie było reakcją spontaniczną, która później spotkała się z refleksją czy przeprosinami. Wręcz przeciwnie. Cała sytuacja wyglądała tak, jakby miała stać się częścią spektaklu. Im większa awantura, tym większe zainteresowanie w mediach społecznościowych. Im mocniejsze emocje, tym więcej odsłon.
Tak rodzi się telewizja, która przestaje informować, a zaczyna przede wszystkim produkować konflikty.
Nie ma przy tym znaczenia, jakie poglądy reprezentował poseł Kamil Wnuk. W demokratycznym państwie nawet najbardziej krytykowany polityk ma prawo do godnego traktowania podczas wywiadu. Jeśli prowadzący uważa, że rozmowa nie może być kontynuowana, może ją zakończyć. Może podziękować za udział w programie. Może przerwać wywiad.
Nie powinien jednak wyprawiać gościa ze studia niczym nieproszonego intruza, a następnie próbować go ośmieszać.
To nie jest kwestia sympatii politycznych. Dziś ofiarą takiego traktowania jest polityk Polski 2050. Jutro może to być przedstawiciel PiS, Lewicy, Konfederacji czy Koalicji Obywatelskiej. Standard powinien być jeden dla wszystkich.
Telewizja Republika od dawna przedstawia się jako medium walczące o wolność słowa i pluralizm. Tym większy paradoks, że w praktyce dochodzi do sytuacji, w której prowadzący odbiera gościowi możliwość dalszej wypowiedzi, wyprasza go ze studia, a następnie wygłasza pod jego adresem kolejne uszczypliwości.
Takie zachowanie nie wzmacnia wiarygodności stacji. Wręcz przeciwnie – utrwala przekonanie, że celem nie jest rozmowa, lecz polityczne widowisko.
Dziennikarz nie musi zgadzać się ze swoim rozmówcą. Nie musi go lubić. Nie musi nawet ukrywać krytycznego nastawienia. Powinien jednak pamiętać, że reprezentuje nie tylko siebie, ale również redakcję i medium, które powierzyło mu prowadzenie programu.
Widzowie oczekują od telewizji czegoś więcej niż kolejnej internetowej awantury. Chcą usłyszeć argumenty, skonfrontować różne opinie i samodzielnie wyciągnąć wnioski. Kiedy prowadzący stawia siebie w centrum wydarzeń, a gościa traktuje jak przeciwnika, którego należy upokorzyć, przestaje być moderatorem debaty. Staje się jej głównym uczestnikiem.
Największym przegranym takiego spektaklu nie jest jednak wyrzucony ze studia polityk. Przegrywa przede wszystkim dziennikarstwo. Bo jeśli gospodarzem programu staje się ktoś, kto zamiast zadawać pytania pokazuje rozmówcy drzwi, to telewizyjne studio przestaje być miejscem debaty. Zamienia się w scenę, na której liczy się już tylko konflikt, emocje i kolejne wiralowe nagranie.
