Jarosław Kaczyński przez lata przyzwyczaił swoich zwolenników do jednej rzeczy – na prawicy miał być tylko jeden lider. Każdy, kto próbował wyrastać ponad wyznaczoną rolę, prędzej czy później przekonywał się, że prezes PiS nie lubi konkurencji. Tymczasem najnowszy sondaż United Surveys by IBRiS dla Wirtualnej Polski przynosi wiadomość, która dla prezesa musi brzmieć jak polityczna herezja. Otóż Polacy coraz częściej nie widzą w nim lidera prawicy.
To musi boleć. Trudno przecież wyobrazić sobie Jarosława Kaczyńskiego, który z pokorą przyjmuje wiadomość, że ktoś inny zakłada koronę lidera. To trochę tak, jakby król usłyszał od dworzan, że od dziś tron jest co prawda nadal jego, ale berło lepiej wygląda w rękach sąsiada.
Sondaż pokazuje, że 32,1 proc. badanych uważa, iż prawica nie ma obecnie żadnego wyraźnego przywódcy. To najwyższy wynik w całym badaniu. Innymi słowy – największa grupa Polaków uznała, że po prawej stronie sceny politycznej panuje polityczne bezkrólewie.
A gdy ankietowani wskazywali konkretne nazwiska, na pierwszym miejscu znalazł się Karol Nawrocki z wynikiem 20,4 proc., wyprzedzając Jarosława Kaczyńskiego, którego wskazało 19,8 proc. respondentów. Różnica mieści się wprawdzie w granicach błędu statystycznego, ale w polityce symbolika często ma większe znaczenie niż matematyka. Przez lata to nazwisko Kaczyńskiego otwierało każdą podobną listę. Dziś otwiera ją ktoś inny.
Jeszcze ciekawsze są odpowiedzi wyborców PiS i Konfederacji. W tej grupie 31 proc. wskazało Karola Nawrockiego jako lidera prawicy, a 27 proc. Jarosława Kaczyńskiego. To już nie jest opinia politycznych przeciwników prezesa. To głos ludzi, którzy identyfikują się z prawicą. A skoro nawet oni zaczynają dostrzegać nowego lidera, sytuacja robi się naprawdę interesująca.
Można oczywiście żartować, że Kaczyński ma dziś problem podobny do właściciela rodzinnej firmy, który nagle odkrywa, że wszyscy klienci pytają o nowego kierownika, a nie o założyciela przedsiębiorstwa. Nie jest to doświadczenie przyjemne. Zwłaszcza dla polityka, który przez dwie dekady przyzwyczaił się do roli jedynego rozgrywającego.
Historia PiS pokazuje jednak coś jeszcze. Jarosław Kaczyński nie należy do ludzi, którzy łatwo godzą się z utratą wpływów. Trudno przypomnieć sobie sytuację, w której z uśmiechem zaakceptował pojawienie się nowego ośrodka władzy po swojej stronie sceny politycznej. Wręcz przeciwnie – zazwyczaj kończyło się to politycznym starciem, próbą odzyskania inicjatywy lub marginalizacją konkurentów.
Dlatego trudno oprzeć się wrażeniu, że obecny sondaż może być zapowiedzią kolejnego konfliktu na prawicy. Jeżeli Karol Nawrocki będzie umacniał swoją pozycję, a część wyborców zacznie traktować go jako naturalnego przywódcę obozu konserwatywnego, napięcia wydają się niemal nieuniknione. W polityce bowiem dwóch liderów na tym samym podwórku rzadko żyje długo w zgodzie.
Na razie przewaga Nawrockiego jest niewielka. Jednak sam fakt, że można już mówić o wyprzedzeniu Kaczyńskiego, ma ogromne znaczenie psychologiczne. Jeszcze niedawno podobny scenariusz wydawał się niewyobrażalny. Dziś stał się tematem ogólnopolskiego sondażu.
Nie bez znaczenia pozostaje również fakt, że były premier Mateusz Morawiecki uzyskał jedynie 9,1 proc. wskazań, a pozostali politycy prawicy znaleźli się wyraźnie dalej. Oznacza to, że walka o przywództwo może stopniowo koncentrować się wokół dwóch nazwisk: urzędującego prezydenta oraz wieloletniego prezesa PiS.
Czy Jarosław Kaczyński zaakceptuje rolę politycznego nestora, który oddaje pałeczkę młodszemu pokoleniu? Znając jego dotychczasową karierę, taki scenariusz wydaje się mało prawdopodobny. Znacznie bardziej realne jest to, że będzie próbował odzyskać pełną kontrolę nad prawicą. A to oznacza jedno – zamiast spokojnego przekazania przywództwa możemy być świadkami kolejnej wojny o dominację w konserwatywnej części polskiej polityki.
Jedno jest pewne. Korona lidera prawicy przestała być własnością jednego człowieka. A Jarosław Kaczyński raczej nie należy do polityków, którzy bez walki godzą się z utratą korony.
