Historia lubi wracać, zwłaszcza wtedy, gdy nigdy nie została do końca wyjaśniona. Po niemal dziewięciu latach od wybuchu jednej z najbardziej symbolicznych afer rządów Prawa i Sprawiedliwości prokuratura ponownie bada okoliczności błyskawicznej kariery Bartłomieja Misiewicza. To nie jest wyłącznie opowieść o jednym młodym współpracowniku ministra. To historia państwa, w którym polityczna lojalność miała często większą wartość niż doświadczenie, kompetencje czy elementarne standardy życia publicznego.
Bartłomiej Misiewicz stał się symbolem tamtej epoki. Mając zaledwie 25 lat został szefem gabinetu politycznego ministra obrony Antoniego Macierewicza, rzecznikiem resortu, a następnie trafił do rad nadzorczych strategicznych spółek Skarbu Państwa. Kontrowersje były oczywiste. Nie ukończył studiów wyższych, nie posiadał wymaganego kursu dla członków rad nadzorczych, a mimo to obejmował kolejne prestiżowe funkcje.
Dzisiaj prokuratura ponownie pyta, czy wszystko odbyło się zgodnie z prawem. Śledczy sprawdzają, czy Antoni Macierewicz, powierzając swojemu najbliższemu współpracownikowi kolejne stanowiska, nie przekroczył swoich uprawnień. Sam fakt wznowienia postępowania pokazuje, że sprawa wcale nie została definitywnie zamknięta.
Szczególnie wymowna jest ocena Prokuratury Krajowej, która zakwestionowała wcześniejszą odmowę wszczęcia śledztwa. W uzasadnieniu stwierdzono, że „decyzji o odmowie wszczęcia śledztwa nie można uznać za zasadną, albowiem nie zgromadzono kompletnego materiału dowodowego, który pozwoliłby w sposób wszechstronny wyjaśnić okoliczności zdarzeń objętych złożonym zawiadomieniem o przestępstwie”. Trudno o bardziej jednoznaczną ocenę jakości poprzedniego postępowania.
Jeszcze bardziej wymowne są informacje o obecnym śledztwie. Jak przekazał rzecznik Prokuratury Okręgowej w Warszawie, „wykonano szereg czynności procesowych, w tym przesłuchano kilkudziesięciu świadków, uzyskano stosowną dokumentację, którą następnie poddano oględzinom oraz analizie”. Oznacza to, że sprawa nie ogranicza się do formalnego odświeżenia starych akt. Śledczy prowadzą realne czynności dowodowe.
Dla Antoniego Macierewicza to kolejny poważny problem. Były minister od lat przedstawia się jako polityk bezkompromisowy, walczący o uczciwość i bezpieczeństwo państwa. Tymczasem jego decyzje personalne od dawna budziły ogromne kontrowersje. Trudno było znaleźć przekonujące uzasadnienie, dlaczego tak odpowiedzialne stanowiska powierzano osobie bez wymaganego przygotowania. Jeszcze trudniej zrozumieć, dlaczego krytykę tych decyzji przez lata zbywano jako polityczny atak.
Sprawa Misiewicza dawno przestała być historią jednego człowieka. Stała się symbolem sposobu sprawowania władzy. Władzy, w której zaufanie lidera zastępowało kwalifikacje, a polityczna bliskość otwierała drzwi do stanowisk, które w normalnie funkcjonującym państwie wymagają doświadczenia, wiedzy i odpowiedzialności.
Nieprzypadkowo nazwisko Misiewicza weszło do języka polityki jako synonim partyjnego awansu bez odpowiednich kompetencji. To zjawisko było na tyle charakterystyczne, że doczekało się własnego określenia – „misiewicze”. Trudno o bardziej dotkliwy symbol kompromitacji standardów życia publicznego.
Oczywiście samo prowadzenie śledztwa nie oznacza winy żadnej z osób objętych postępowaniem. O odpowiedzialności mogą rozstrzygać wyłącznie niezależne organy wymiaru sprawiedliwości. Jednak fakt, że po latach sprawa wraca z nową siłą, pokazuje, iż pytania zadawane już w 2016 roku nie były bezpodstawną polityczną awanturą.
Największym problemem dla Antoniego Macierewicza nie jest dziś nawet samo śledztwo. Jest nim pamięć. Polacy pamiętają atmosferę tamtych lat, kolejne kontrowersje personalne i przekonanie części klasy politycznej, że państwo można traktować jak system nagród dla najwierniejszych współpracowników. Wznowienie postępowania przypomina o tamtej filozofii rządzenia bardziej skutecznie niż jakikolwiek polityczny komentarz.
Możliwe, że śledztwo zakończy się bez postawienia zarzutów. Możliwe również, że doprowadzi do zupełnie innych wniosków. Jedno jest jednak pewne – historia Bartłomieja Misiewicza pozostaje jedną z najbardziej kompromitujących opowieści o standardach personalnych w III Rzeczypospolitej. A fakt, że po dziewięciu latach prokuratura znów musi ją szczegółowo analizować, najlepiej pokazuje, iż cień tamtych decyzji nadal kładzie się na politycznej biografii Antoniego Macierewicza.
