Prawo i Sprawiedliwość ma dziś problem znacznie poważniejszy niż kolejny kryzys wizerunkowy. Wokół afery Zondacrypto pojawiają się bowiem nie tylko pytania o kontakty polityków prawicy z biznesem zainteresowanym konkretnymi regulacjami, lecz także informacje o możliwych nagraniach dokumentujących te relacje. Jeżeli takie materiały rzeczywiście istnieją i zostaną ujawnione, PiS może stracić coś, co dotąd bardzo często pozwalało mu wychodzić z politycznych kryzysów obronną ręką: możliwość narzucenia własnej wersji wydarzeń i zagłuszenia faktów przekazem dnia.
Dariusz Joński twierdzi, że prezes Zondacrypto Przemysław Kral posiada nagrania rozmów i kontaktów z politykami prawicy. „Możemy być świadkami tego, że on dokładnie pokaże opinii publicznej, jak ten cały mechanizm był skonstruowany” – powiedział europoseł KO w TVN24. To na razie słowa polityka, a nie publicznie przedstawiony dowód, dlatego trzeba zachować ostrożność. Jeżeli jednak Joński ma rację, polityczny charakter sprawy może bardzo szybko ustąpić miejsca znacznie poważniejszemu pytaniu o to, czy między interesami biznesowymi, finansowaniem środowisk prawicowych i działaniami legislacyjnymi istniał realny związek.
I właśnie dlatego w PiS może narastać panika. Partia Jarosława Kaczyńskiego przywykła do sytuacji, w których każdą aferę można było przedstawić jako atak politycznych przeciwników, zemstę mediów albo próbę przykrycia problemów rządu. Z nagraniami jest jednak znacznie trudniej polemizować, szczególnie jeśli pokazują one konkretny język rozmów, konkretne oczekiwania i konkretne ustalenia. Wtedy nie wystarcza już konferencja prasowa, agresywny wpis w mediach społecznościowych czy oskarżenie przeciwników o „polowanie na PiS”.
Joński stawia przy tym bardzo poważną tezę. Jego zdaniem politycy PiS mieli zabiegać o wsparcie finansowe przed wyborami parlamentarnymi w 2027 roku. Jeżeli taki mechanizm zostałby potwierdzony, sprawa przestałaby dotyczyć pojedynczego spotkania Michała Moskala na Ibizie czy pojedynczych wpłat na fundacje. W centrum znalazłoby się pytanie o możliwe finansowanie politycznego zaplecza oraz o to, czy osoby zainteresowane kształtem prawa próbowały kupować sobie dostęp i wpływy.
„To może rozbić całą prawicę w Polsce” – ocenił Joński. Być może jest to polityczna przesada, bo partie rzadko rozpadają się od jednej afery. Tym razem jednak stawka jest rzeczywiście wysoka, ponieważ Zondacrypto łączy w jednym miejscu kilka szczególnie niebezpiecznych wątków: pieniądze, kontakty z politykami, fundacje związane z prawicą, działania wokół ustawy o kryptoaktywach oraz prezydenckie weta. Każdy z tych elementów z osobna można próbować tłumaczyć, lecz złożone razem tworzą obraz, którego PiS nie może zbyć wzruszeniem ramion.
Do tego dochodzi informacja ministra sprawiedliwości Waldemara Żurka o „przełomie” w śledztwie, nowych dowodach i osobach gotowych współpracować z prokuraturą. Samo śledztwo oczywiście nie przesądza niczyjej winy, ale dla PiS oznacza zasadniczą zmianę sytuacji. Partia nie kontroluje już całkowicie tempa wydarzeń, a kolejne informacje mogą pojawiać się niezależnie od jej politycznego kalendarza i planów komunikacyjnych.
Najbardziej niebezpieczne dla PiS byłoby teraz powtórzenie starego schematu: zaprzeczyć wszystkiemu, zaatakować prokuraturę, podważyć media i przeczekać. Taka metoda działa tylko wtedy, gdy opinii publicznej brakuje twardych materiałów. Jeśli jednak pojawią się nagrania, przelewy, zeznania świadków i dokumenty, polityczna propaganda zacznie przegrywać z faktami.
Jeżeli politycy PiS nie mają nic do ukrycia, powinni sami domagać się pełnego ujawnienia materiałów, prześwietlenia przepływów finansowych i wyjaśnienia wszystkich kontaktów z ludźmi Zondacrypto. Każda próba ucieczki od pytań będzie tylko wzmacniała podejrzenia, że prawdziwy problem jest znacznie większy, niż partia chce przyznać.
Bo dziś największym zagrożeniem dla PiS nie jest Joński, Tusk ani nawet prokuratura. Największym zagrożeniem jest możliwość, że ktoś po drugiej stronie rozmów zachował dowody i postanowi je pokazać. Wtedy może się okazać, że partia Kaczyńskiego nie ma już do czynienia z kryzysem wizerunkowym, lecz z kryzysem znacznie głębszym: kryzysem własnej wiarygodności i całej opowieści o tym, że to właśnie ona miała walczyć z układami.
