Prawo i Sprawiedliwość coraz wyraźniej przypomina partię, która zamiast zatrzymać proces rozpadu, próbuje go przykryć kolejnymi decyzjami dyscyplinarnymi. W Lublinie czworo radnych utworzyło klub Rozwój Plus, deklarując jednocześnie, że nie zamierzają opuszczać PiS. Odpowiedź była natychmiastowa: wszyscy zostali z partii wyrzuceni. Uchwałę podpisał Przemysław Czarnek. Tyle że takie czystki nie rozwiązują żadnego problemu. Przeciwnie, pokazują, jak głęboki kryzys dotknął ugrupowanie Jarosława Kaczyńskiego.
Marcin Jakóbczyk, Eugeniusz Bielak, Elżbieta Boczkowska i Radosław Skrzetuski nie ogłosili przecież, że przechodzą do politycznych przeciwników PiS. Jakóbczyk podkreślał wręcz, że powstanie nowego klubu nie oznacza odejścia z partii i przypominał, że jego członkowie przez lata byli aktywni w jej strukturach. Dla kierownictwa PiS to jednak najwyraźniej nie miało znaczenia. Samodzielność została potraktowana jak zdrada.
To pokazuje sposób myślenia obecnego kierownictwa partii. Nie ma miejsca na autonomię, różnice zdań ani budowanie własnych środowisk. Albo pełna lojalność wobec centrali, albo drzwi. Tyle że partia, która odpowiada na odpływ ludzi wyrzucaniem kolejnych działaczy, zachowuje się jak organizacja próbująca leczyć krwotok poprzez otwieranie następnych ran.
Szczególnie symboliczne jest to, że cała historia wydarzyła się właśnie na Lubelszczyźnie. To jeden z najważniejszych bastionów PiS i polityczne zaplecze Przemysława Czarnka. Jeżeli nawet tam pojawiają się radni gotowi budować własny klub pod szyldem Rozwoju Plus, trudno mówić o marginalnym incydencie. To raczej sygnał, że proces dezintegracji dociera do regionów, które dotąd uchodziły za najbezpieczniejsze dla Kaczyńskiego.
Nie bez znaczenia jest też nazwisko Mateusza Morawieckiego. Były premier pozostaje aktywny i próbuje budować własne zaplecze. Jego środowisko nie ukrywa, że chce odegrać samodzielną rolę w przyszłym układzie parlamentarnym. To oznacza, że dla PiS problemem nie jest już tylko odpływ wyborców do Konfederacji. Teraz partia traci także ludzi, struktury i wpływy na rzecz byłych sojuszników.
Jeszcze niedawno PiS był ugrupowaniem, które potrafiło wchłaniać mniejsze środowiska. Dziś dzieje się odwrotnie. To z PiS odchodzą albo są wyrzucani ludzie, którzy próbują budować własne projekty. To zasadnicza zmiana. Partia, która przez lata rosła dzięki konsolidacji prawej strony, zaczyna się kurczyć przez wewnętrzne wojny.
Decyzja o wyrzuceniu lubelskich radnych pokazuje też coś jeszcze. Kierownictwo PiS zdaje się wierzyć, że problem ma charakter dyscyplinarny, podczas gdy w rzeczywistości jest polityczny. Można usunąć cztery nazwiska z listy członków. Nie da się jednak uchwałą usunąć frustracji, ambicji i przekonania części działaczy, że pod dotychczasowym kierownictwem partia nie ma perspektyw.
W dodatku PiS jest dziś ściskany z kilku stron. Konfederacja rośnie, Grzegorz Braun utrzymuje własne, niemałe poparcie, Morawiecki buduje Rozwój Plus, a między tymi środowiskami narastają personalne konflikty. Obóz, który kiedyś mówił o jedności prawicy, coraz bardziej przypomina zbiór walczących ze sobą frakcji.
W tej sytuacji czystki mogą dać kierownictwu chwilowe poczucie kontroli. Czarnek może podpisać kolejną uchwałę, lokalne struktury mogą wyrzucić kolejnych nieposłusznych działaczy, a centrala może ogłaszać, że partia pozostaje zwarta. Tylko że politycznej rzeczywistości nie da się zadekretować.
PiS nie ma dziś problemu z czterema radnymi w Lublinie. PiS ma problem z rozpadem własnego obozu. A im bardziej próbuje ten proces zatrzymać metodą wyrzucania ludzi, tym wyraźniej pokazuje, że nie potrafi już utrzymać ich przy sobie politycznie.
