Minęło już szesnaście i pół roku od katastrofy smoleńskiej, a Jarosław Kaczyński wciąż powtarza tę samą opowieść. Znów mówi o zamachu, znów wskazuje Władimira Putina i znów zapowiada przedstawienie dowodów, które mają ostatecznie przekonać Polaków. Sobotnie wystąpienie prezesa PiS na placu Piłsudskiego w Warszawie mogłoby właściwie odbyć się kilka lat temu. Zmieniają się rządy, mijają kolejne rocznice, ale zasadniczy przekaz Kaczyńskiego pozostaje niezmienny.
Podczas miesięcznicy smoleńskiej politycy PiS złożyli wieńce przed pomnikami Lecha Kaczyńskiego oraz ofiar katastrofy z 10 kwietnia 2010 roku. W uroczystościach uczestniczyli między innymi Mariusz Błaszczak, Jacek Sasin i Adam Andruszkiewicz. Gdy prezes PiS rozpoczął przemówienie, kontrmanifestanci skandowali „kłamca, kłamca”, próbując zagłuszyć jego wystąpienie.
Kaczyński natychmiast oskarżył policję o niewłaściwe zabezpieczenie uroczystości. „Jest tak, jak co miesiąc, nie jest wykonywane to, co jest zapisane w prawie. Nie ma izolacji tych ludzi, którzy przeszkadzają naszym religijnym uroczystościom. Mamy do czynienia z zaciekłą walką z pamięcią” – stwierdził.
Zakłócanie uroczystości upamiętniających zmarłych budzi uzasadnione zastrzeżenia, zwłaszcza gdy uniemożliwia spokojne oddanie im hołdu. Jednocześnie pokojowy protest pozostaje prawem obywateli, a zadaniem policji jest ochrona obu tych wolności. Nie każda demonstracja przeciwko politykowi oznacza przecież walkę z pamięcią o ofiarach katastrofy.
Prezes PiS poszedł jednak znacznie dalej. „I ci zbrodniarze mają tutaj niestety swoich sojuszników” – powiedział, odnosząc się wcześniej do Putina i rosyjskich władz. W ten sposób zasugerował związek między działaniami kontrmanifestantów a interesami Kremla. To niezwykle poważna sugestia, której nie można uzasadnić samym faktem, że ktoś protestuje przeciwko Kaczyńskiemu.
Najważniejsza część przemówienia dotyczyła jednak samej katastrofy. „Sprawa smoleńska wróci z całą siłą” – zapowiedział Kaczyński. Przekonywał, że istnieją argumenty, których wcześniej nie było, ponieważ trzeba je było zdobywać „w wielkim trudzie”. Zapewnił również, że zostaną one przedstawione opinii publicznej.
Wreszcie padły słowa, które od lat stanowią fundament smoleńskiej narracji prezesa PiS. „Nie zdołacie oszukać narodu, nie zdołacie oszukać światowej opinii publicznej. Był zamach i to zbrodnia Putina” – oznajmił Kaczyński.
Problem polega na tym, że polityczne przekonanie nie jest jeszcze dowodem. Kaczyński ma prawo uważać, że katastrofa była wynikiem zamachu, ale tak kategoryczne oskarżenie wymaga przedstawienia materiału, który można niezależnie zweryfikować. Tymczasem obowiązujący raport polskiej komisji badającej katastrofę wskazuje na przyczyny lotnicze, a nie na udowodniony zamach.
Nie można również zapominać, że Prawo i Sprawiedliwość przez osiem lat sprawowało władzę. W tym czasie działała podkomisja smoleńska kierowana przez Antoniego Macierewicza, dysponująca publicznymi środkami i możliwościami prowadzenia badań. Jej ustalenia stały się przedmiotem ostrego sporu, a późniejszy audyt Ministerstwa Obrony Narodowej zakwestionował sposób jej funkcjonowania. Nie doprowadziło to jednak do powszechnie uznanego rozstrzygnięcia potwierdzającego zamach.
Właśnie dlatego kolejne zapowiedzi Kaczyńskiego wywołują tak wiele pytań. Skoro istnieją nowe, rozstrzygające argumenty, dlaczego nie zostają przedstawione od razu? Dlaczego opinia publiczna ponownie słyszy, że prawda dopiero zostanie ujawniona? I dlaczego po tylu latach politycznej debaty nadal nie można wskazać dowodów, które jednoznacznie potwierdzałyby oskarżenie pod adresem Putina?
Katastrofa smoleńska była jedną z największych tragedii w powojennej historii Polski. Zginęło w niej 96 osób, wśród nich prezydent Lech Kaczyński, jego żona Maria oraz przedstawiciele państwa i wojska. Pamięć o nich zasługuje na szacunek niezależnie od politycznych przekonań. Nie powinna jednak wymagać przyjęcia jednej, nieudowodnionej interpretacji przyczyn katastrofy.
Jarosław Kaczyński od lat wraca do tych samych oskarżeń, zapowiedzi i konfliktów. Ma prawo domagać się dalszego wyjaśniania okoliczności tragedii, lecz powinien również odpowiadać na pytania o rezultaty dotychczasowych działań własnego obozu. Po szesnastu latach kolejna obietnica przedstawienia dowodów nie zastępuje samych dowodów. I właśnie ta różnica pozostaje najważniejsza w całej smoleńskiej debacie.











