„Sąd sądem, a sprawiedliwość musi być po naszej stronie” — tłumaczyła matka Pawlaka w „Samych swoich”. Jedni usłyszeli w tym żart. Jarosław Kaczyński najwyraźniej dostrzegł program reformy wymiaru sprawiedliwości. I tu zaczęły się nasze problemy: człowiek obejrzał komedię, a potem przez lata wdrażał ją jako instrukcję obsługi państwa.
Dopisał tylko kilka przepisów wykonawczych. Niezależny sąd to taki, który jest niezależny od wszystkich poza nami. Trójpodział władzy polega na tym, że nasi rządzą, nasi sądzą, a reszta siedzi. Na razie cicho.
Kaczyński i jego ludzie nie bronią ustroju Polski. Bronią bezkarności. Ziobro, Wąsik, Mariusz Kamiński, Święczkowski – oto cały chór obrońców wolności. Zwłaszcza osobistej, najlepiej bez dozoru elektronicznego. Tak gorąco kochają wolność, że najchętniej zatrzymaliby całą dla siebie.
To nie jest abstrakcyjny spór o przecinek w ustawie. Zgromadzenie Ogólne TK odmówiło już zgody na pociągnięcie Święczkowskiego do odpowiedzialności karnej w sprawie związanej z Pegasusem. Prokuratura chciała postawić mu zarzut przekroczenia uprawnień. Według śledczych polecił między innymi skopiowanie materiałów z inwigilacji Romana Giertycha, zawierających informacje objęte tajemnicą obrończą i adwokacką. Święczkowski utrzymuje, że działał zgodnie z prawem.
Tym bardziej wypadałoby pozwolić, żeby ocenił to sąd. Tymczasem otrzymujemy osobliwy spektakl: człowiek przekonany o legalności swoich działań pozostaje osłonięty przed procesem decyzją instytucji, której przewodzi. Zapewne to wyjątkowo subtelna odmiana zaufania do wymiaru sprawiedliwości. Tak wielkiego, że lepiej go nie wystawiać na próbę.
Dla mnie taki Trybunał coraz mniej przypomina strażnika Konstytucji, a coraz bardziej schron przeciwprokuratorski. Na drzwiach brakuje tylko informacji: „W razie nalotu śledczych zachować spokój. Immunitety znajdują się pod fotelami”.
U Terry’ego Pratchetta, w „Ostatnim kontynencie”, polityków wsadza się do więzienia zaraz po wyborze. Wyjaśnienie jest zwięzłe: „Żeby zaoszczędzić sobie czasu”.
Nasi bohaterowie proponują rozwiązanie odwrotne: najpierw obsadzić instytucje, żeby potem zaoszczędzić sobie więzienia. Gdyby mogli, pewnie wydaliby orzeczenie, że czwartek jest niezgodny z Konstytucją, ponieważ we czwartek ma przyjść prokurator. Ziobro zgłosiłby zdanie odrębne: należało profilaktycznie unieważnić cały kalendarz.
Teraz Święczkowski nie dopuścił Macieja Berka do orzekania, oczekując informacji od Nawrockiego, czy uznaje jego ślubowanie. Prezydent nie uznaje, prezes nie wpuszcza, sędzia nie orzeka. Wprost piękna wizja sądownictwa: niezawisłość drzwi, nieusuwalność klamki, prezes jako konstytucyjny odźwierny. Jeszcze chwila, a najważniejszym źródłem prawa w Polsce będzie domofon. A dokładniej ten kto trzyma nad nim władzę.
Można mieć uchwałę Sejmu, wiedzę prawniczą i argumenty. Po drugiej stronie stoi człowiek z kluczem. I właśnie ten klucz ma w ich ustroju najwyższą moc prawną.
Stawka jest większa niż gabinet Święczkowskiego. Chodzi o to, czy instytucje państwa będą mogły rozliczać nadużycia ludzi, którzy wcześniej nimi kierowali. Czy przegrana w wyborach oznacza rzeczywiste oddanie władzy, czy tylko przeprowadzkę do pomieszczenia, z którego nadal można blokować drzwi.
Oto konstytucjonalizm samozachowawczy. Konstytucja jako przeszkoda w rządzeniu jest nieznośna. Konstytucja jako osłona przed odpowiedzialnością okazuje się bezcenna. To nie nawrócenie. To instynkt samozachowawczy, któremu uszyto togę.
Amerykański satyryk George Carlin mawiał „To wielki klub, a ciebie w nim nie ma”. Na drzwiach polskiej filii tych „elit” powinien wisieć regulamin: „Wszyscy są równi wobec prawa. Członków klubu przepraszamy za tę niedogodność”.
Zwykły obywatel ma przestrzegać przepisów. Członek klubu ma pilnować, żeby przepisy nie zaczęły dotyczyć członków klubu. Kiedy ktoś próbuje znieść ten przywilej, słyszymy o końcu demokracji. Najwyraźniej demokracja polega na tym, że wyborca może zmienić władzę, ale nie może zmienić sytuacji prawnej poprzedniej.
Do tego potrzebna jest oczywiście odpowiednia oprawa. TV Republika (szczujnia która powinna być zamknięta) relacjonowała wydarzenia przed TK jako policyjny „szturm”, zdążyła nawet ogłosić jego odparcie. Policja stanowczo zaprzeczyła tej narracji.
I tak oto rozegrano wielką bitwę, w której najintensywniejszy ostrzał prowadzono z paska informacyjnego. Armia nacierała, obrońcy zwyciężali, redaktor podnosił głos. Tylko rzeczywistość nie chciała współpracować. Niewykluczone, że też jest niemieckim agentem.
Fabryka oblężonej twierdzy musi pracować bez przerwy, bo oblężenie ma zasadniczą przewagę nad procesem: podczas oblężenia nikt nie pyta, kto podpisał dokumenty. Wystarczy krzyczeć, że wróg pod bramą. A gdy wróg pod bramą pokazuje legitymację służbową, wrzeszczy się jeszcze głośniej.
Wyobraźmy sobie teraz ochronę Nawrockiego używaną do blokowania legalnych czynności policji. Nie byłaby to obrona majestatu państwa, lecz próba przerobienia ochrony osobistej na partyjny oddział. Prezydent ma być chroniony przed zagrożeniem, a nie jego polityczne zaplecze przed odpowiedzialnością. To zasadnicza różnica, nawet jeśli nie mieści się na transparencie.
Stadionowi osiłkowie w roli ekspertów konstytucyjnych stanowiliby już tylko logiczne dopełnienie tej wizji. Kiedy kończą się argumenty, zaczyna się wykładnia łokciowa. Konstytucję czyta się wtedy nie ze zrozumieniem, lecz z rozbiegu.
Ale w tym miejscu żart się kończy. Polityka nieustannej mobilizacji przeciwko rzekomemu zamachowi może doprowadzić do prawdziwej tragedii. Kto każdego policjanta przedstawia jako siepacza, a każdą czynność państwa jako początek tyranii, nie może później odgrywać zdumionego, że ktoś potraktował te słowa dosłownie.
Najbardziej odrażająca byłaby zamiana czyjejś krzywdy w polityczny kapitał: łzy przed kamerą, oskarżenia w studiu, ofiara na sztandarze. Dlatego państwo musi działać spokojnie i skutecznie. Bez teatralnych szarż. Bez dostarczania propagandzie scen, na które czeka. Ale też bez cofania się za każdym razem, gdy ktoś podniesie głos i nazwie własny immunitet ojczyzną.
Nie potrzeba krwi. Potrzeba dokumentów: kogo inwigilowano, kto decydował, kto podpisywał, kto miał dostęp do materiałów i co z nimi robił. Potrzeba uczciwych procesów, podczas których oskarżenie musi przedstawić dowody, obrona może je podważać, a o winie rozstrzyga niezależny sąd.
To właśnie odróżnia rozliczenie od zemsty. Niewinnego ma chronić brak dowodów winy, nie obecność kolegi na odpowiednim stanowisku.
Patriotyzm nie jest licencją na grzebanie w cudzych telefonach. Flaga nie jest immunitetem. Konstytucja nie jest zaświadczeniem o niekaralności, nawet gdy trzyma się ją przy sercu, bardzo blisko kieszeni z partyjną legitymacją.
Wróćmy więc do „Samych swoich”. Cała ta wzniosła doktryna sprowadza się do drobnej poprawki w filmowym dialogu: sąd sądem, ale cela musi być po waszej stronie.
I dlatego ta nagła miłość do Kaczyńskiego Konstytucji jest tak wzruszająca. Tyle lat nie mogli znaleźć w niej praw swoich przeciwników, a teraz z taką nadzieją szukają wyjścia ewakuacyjnego.
Nie cel uświęca tu środki. Strach przed celą.
PS. Kaczyński i jego amory do Konstytucji przypominają stare włoskie prawo zniesione dopiero w drugiej połowie XX wieku. Że gwałciciel jak się oświadczy ofierze gwałtu, to może uniknąć więzienia za swój czyn.
Jeżeli wam się podobał ten tekst, to możecie postawić mi kawę. https://buycoffee.to/jan-pinski











