Nocna wizyta Karola Nawrockiego w Trybunale Konstytucyjnym przerodziła się w kolejną awanturę wokół jednej z najważniejszych instytucji państwa. Prezydent przepychał się przez grupę sędziów, a jego współpracownicy oskarżali ich o zamach stanu. Prof. Marcin Matczak nie pozostawił na zachowaniu głowy państwa suchej nitki. W jego ocenie Nawrocki coraz częściej zastępuje powagę urzędu demonstracją fizycznej siły.
Prezydent Rzeczypospolitej powinien być strażnikiem konstytucji, symbolem ciągłości państwa i człowiekiem zdolnym do łagodzenia najpoważniejszych konfliktów politycznych. Tymczasem wydarzenia, które rozegrały się w nocy z piątku na sobotę w Trybunale Konstytucyjnym, wywołały zupełnie inną dyskusję. Zamiast rozmawiać o sposobach rozwiązania kryzysu ustrojowego, opinia publiczna analizuje nagrania pokazujące Karola Nawrockiego przeciskającego się przez grupę sędziów.
„Mamy prezydenta, który ma coraz większe trudności w opanowaniu swojej fizycznej agresji” – napisał prof. Marcin Matczak. Znany prawnik odniósł się w ten sposób do nocnego incydentu, w którym uczestniczyła między innymi sędzia Anna Korwin-Piotrowska. Zarzut profesora jest wyjątkowo poważny, choć ocena zachowania prezydenta wymaga oddzielenia tego, co pokazują nagrania, od sprzecznych relacji uczestników zajścia.
Matczak opisał sceny z Trybunału niezwykle ostro. „W świat poszły obrazki równie bulwersujące jak zdjęcia policyjnych hełmów otaczających sąd” – stwierdził, wskazując na zachowanie Nawrockiego wobec sędziów. W jego wypowiedzi pojawiły się również „zaciśnięte zęby i pięści” oraz krytyczne odniesienie do osoby towarzyszącej prezydentowi, która miała przepytywać członków Trybunału.
Jeszcze bardziej szczegółową relację przedstawił Maciej Berek. Według niego sędziowie czekali przy wejściu, aby przywitać prezydenta i zaprosić go do przygotowanej sali. Nawrocki miał jednak nie zatrzymać się przed Anną Korwin-Piotrowską. „Prezydent z impetem wpadł na sędzię” – napisał Berek, dodając, że następnie zaczął przepychać się przez pozostałych uczestników spotkania.
Kancelaria Prezydenta przedstawia odmienną wersję. Jej przedstawiciele twierdzą, że to Nawrockiemu próbowano uniemożliwić wejście do budynku i naruszono jego nietykalność. Te sprzeczne relacje wymagają wyjaśnienia, najlepiej na podstawie pełnego materiału filmowego. Nie zmienia to jednak znaczenia pytań o sposób, w jaki głowa państwa powinna zachowywać się podczas konfrontacji z przedstawicielami władzy sądowniczej.
Szczególnie wymowny okazał się dalszy przebieg wizyty. Na nagraniu z wnętrza Trybunału Nawrocki zwrócił się do osób wybranych przez Sejm na sędziów, oznajmiając: „Państwo nie jesteście sędziami TK”. Towarzyszący mu Zbigniew Bogucki oskarżył Annę Korwin-Piotrowską o dokonywanie zamachu stanu.
Takie sceny pokazują, jak głęboko konflikt prawny został podporządkowany politycznej konfrontacji. Prezydent nie jest sądem uprawnionym do ostatecznego rozstrzygania wszystkich sporów dotyczących statusu sędziów. Jego obowiązkiem pozostaje działanie w granicach konstytucyjnych kompetencji, a nie zastępowanie prawnych procedur stanowczymi deklaracjami wygłaszanymi podczas nocnej wizyty.
Nawrocki wcześniej odmówił odebrania ślubowania od części sędziów wybranych przez parlament, wskazując na wątpliwości prawne. Obecnie ten sam spór stał się jednym z głównych powodów instytucjonalnego impasu. Powstaje zatem zasadnicze pytanie, czy prezydent, zamiast sprzyjać rozwiązaniu konfliktu, nie przyczynia się do jego dalszego zaostrzania.
Argumentacja Matczaka dotyka przy tym kwestii wykraczającej poza samą nocną przepychankę. Nawet najbardziej zdecydowany spór konstytucyjny nie zwalnia głowy państwa z obowiązku zachowania powściągliwości. Prezydent dysponuje ogromnym autorytetem urzędu, ale właśnie dlatego powinien szczególnie uważać, by demonstracja stanowczości nie została odebrana jako próba wywierania nacisku na sędziów.
Nie oznacza to, że działania podjęte wobec dotychczasowego kierownictwa Trybunału są automatycznie zgodne z prawem. Ich legalność również wymaga szczegółowej oceny. Jednak odpowiedzią na wątpliwości konstytucyjne nie powinno być pogłębianie konfliktu przez najwyższego przedstawiciela państwa.
Nocne wydarzenia w Trybunale pozostawiają więc problem znacznie poważniejszy niż spór o to, kto kogo popchnął. Pokazują, jak łatwo polityczna walka może zdominować instytucje, których zadaniem jest stanie ponad doraźnymi interesami partyjnymi. Krytyka Matczaka przypomina o standardzie, którego obywatele mają prawo oczekiwać od prezydenta: nawet w najostrzejszym konflikcie ustrojowym autorytet państwa powinien opierać się na prawie, argumentach i opanowaniu, a nie na fizycznej demonstracji stanowczości.











