Samuel Pereira, niegdyś jedna z najbardziej rozpoznawalnych postaci TVP Info, a dziś dziennikarz telewizji wPolsce24, znalazł się w sytuacji, której zapewne nie przewidywał. Nie otrzymał przepustki umożliwiającej wejście do Sejmu, a urzędnicy nie potrafili wyjaśnić mu powodów odmowy.
Z pozoru niewielki incydent administracyjny szybko urósł w jego relacji do symbolu zagrożenia dla demokracji. Trudno oprzeć się wrażeniu, że człowiek przez lata związany z mediami publicznymi w czasach rządów PiS odkrywa dziś znaczenie zasad, których przestrzeganie wcześniej budziło tyle kontrowersji.
„Decyzja wydaje się być wstydliwa dla tych, co ją podjęli. Nikt nie podał jej uzasadnienia” – poskarżył się Pereira w rozmowie z Wirtualnymi Mediami. Jego pretensje nie są pozbawione podstaw. Parlament powinien pozostawać instytucją otwartą dla dziennikarzy, a ograniczenia dostępu do niego wymagają jasnego uzasadnienia. Żadna redakcja nie powinna być traktowana gorzej z powodu swojej linii politycznej.
Osobliwa jest jednak łatwość, z jaką Pereira przeszedł od własnego problemu z przepustką do oskarżeń pod adresem rządzących. „Ta sytuacja byłaby groteskowa, gdyby nie dotyczyła rdzenia demokracji, czyli roli mediów jako tzw. czwartej władzy, kontrolującej rozpychającą się władzę obecnej ekipy rządzącej” – oświadczył.
W tych słowach pobrzmiewa niemal podręcznikowa troska o niezależność dziennikarstwa. Jest jednak pewna ironia w tym, że jej rzecznikiem zostaje człowiek, którego zawodowa kariera przez lata była związana z telewizją publiczną krytykowaną za polityczną stronniczość. W okresie rządów Prawa i Sprawiedliwości TVP Info wielokrotnie zarzucano, że zamiast kontrolować władzę, uczestniczy w jej politycznych sporach, przedstawiając rzeczywistość z perspektywy korzystnej dla obozu rządzącego.
Pereira należał wówczas do kierownictwa tej stacji. Dziś występuje w roli obrońcy niezależności mediów i przypomina o ich obowiązku patrzenia politykom na ręce. Trudno odmówić słuszności samej zasadzie, choć warto zapytać, czy podobna wrażliwość na wolność prasy była równie wyraźna wtedy, gdy władzę sprawowali politycy PiS.
Nie byłoby jednak rozsądne odpowiadać na dawną stronniczość mediów publicznych ograniczaniem praw dziennikarzy związanych dziś z prawicą. Wolność prasy nie jest nagrodą za wcześniejsze zasługi ani przywilejem przysługującym wyłącznie redakcjom uznawanym za niezależne. Chroni również tych, których sposób uprawiania dziennikarstwa budzi zasadnicze zastrzeżenia.
Dlatego Kancelaria Sejmu powinna przedstawić powody odmowy wydania przepustki. Tym bardziej że, według relacji Pereiry, nawet pracownicy Biura Obsługi Medialnej nie potrafili wskazać podstaw decyzji. Jeden z nich miał powiedzieć: „Panie redaktorze, ja pana doskonale rozumiem. Nawet jeśli nie jestem w stanie polemizować, bo nie wiem, co jest podstawą”.
Takie wyjaśnienie trudno uznać za wystarczające. Administracja parlamentarna powinna działać według przejrzystych reguł, niezależnie od tego, kto ubiega się o dostęp do Sejmu. Zarazem brak uzasadnienia nie dowodzi jeszcze, że za odmową stoją polityczne represje. Między urzędniczą nieprzejrzystością a świadomym ograniczaniem wolności mediów istnieje różnica, której odpowiedzialny dziennikarz nie powinien zacierać.
W przypadku Pereiry uderza właśnie skłonność do nadawania własnemu doświadczeniu wymiaru wielkiego konfliktu ustrojowego. Zamiast cierpliwie domagać się odpowiedzi, pojawia się sugestia, że zagrożone zostały fundamenty demokracji. Można odnieść wrażenie, że spór o przepustkę staje się kolejną okazją do opowiedzenia dobrze znanej historii o prześladowanej prawicy i nadużyciach obecnej władzy.
A przecież sprawa jest znacznie prostsza. Pereira powinien otrzymać jasne uzasadnienie decyzji, a jeśli odmowa okaże się bezpodstawna, należy ją skorygować. Nie trzeba do tego wielkich deklaracji o upadku demokracji ani oskarżeń, których prawdziwości dotąd nie wykazano.
Cała historia ma jednak wymiar symboliczny. Pokazuje, jak łatwo politycznie zaangażowanym dziennikarzom przychodzi przywoływanie wzniosłych zasad, gdy sami odczuwają skutki nieprzejrzystych decyzji instytucji publicznych. Oby troska Samuela Pereiry o wolność mediów nie skończyła się wraz z odzyskaniem sejmowej przepustki. Byłaby to bowiem wartość znacznie cenniejsza niż kolejna efektowna opowieść o własnej krzywdzie.











